Page 113 -

textbooks nis edu kz
5 Экономикалық география

5.1.1 Табиғи ресурстар

Табиғи ресурстар шығу тегі бойынша литосфера (пайдалы
қазбалар, жер, топырақ), гидросфера (құрлық сулары, мұз- Бұл тарауда:
дықтар, Дүниежүзілік мұхит, теңіздің толысу және қайту күші, ✔ табиғи ресурстарды
өзендер энергиясы), атмосфера (климаттық, рекреациялық, экономикалық
бальнеологиялық, жел энергиясы), биосфера ресурстары және экологиялық
тұрғыдан бағалауды;
(өсімдіктер мен жануарлар дүниесі) болып жіктеледі. Ша- ✔ жекелеген дүниежүзі
руашылықты дамытып, экономиканы өркендету үшін тек ре- аймақтарының
сурстардың болғаны жеткіліксіз. Табиғи ресурстарды өндіріп, табиғи-ресурстық
өңдеу үшін инфрақұрылым салаларының маңызы жоғары. әлеуетін бағалауды;
✔ жекелеген табиғи
АҚШ-тың Юта штатында алтын кен орындары бар. Бұл
ресурстарды өңдеу
жерде өсетін секвойя ағаштарынан бағалы ағаш сүрегі алы- технологиясын
нады. Жиі дамыған өзен жүйелері шаруашылықтағы басты сипаттауды, орталықтары
су көзі болып табылады. мен дайын өнім
түрлерін атауды
? 1. Табиғи ресурстар дегеніміз не? үйренетін боласың.
2. Бізге табиғи ресурстар не үшін керек?
3. 1-суретте қандай табиғи ресурс түрлері көрсетілген? Oларды өн-
дірудің қоршаған ортаға тигізетін әсерін бағала.
Қазақ жері пайдалы кенге
бай. Тас көмір, қоңыр көмір,
жанғыш тақтатастың шама-
мен 10 бассейні, 155 кені, 102
жерде белгілері бар. Жалпы
көмір қоры 176 млрд тонна-
ға жуық, оның ішінде 15 млрд
тоннадан астамы кокс беретін
көмір. Ең ірілері: Қарағанды,
Екібастұз, Обаған, Жыланшық,
Теңіз-Қорғалжын, Шу, Көлжай,
Жайық-Жем бассейндері.
Еліміз түсті, асыл және си-
рек кездесетін металдарға да
1-сурет. Табиғи ресурс түрлері
бай. Олардың ішінде түсті ме-
талдан: боксит, никель, кобальт,
мыс, қорғасын, мырыш (соңғы
екеуі полиметалға жатады);
асыл металдан: алтын, күміс;
сирек кездесетін металдан:
қалайы, вольфрам, молибден,
тантал, ниобий, цирконий, вис-
мут, сурьма, сынап, мышьяк,
кадмий, галий, индий, рений,
талий, селен, теллур т.б. бар.
2-сурет

113