Page 144 -

textbooks nis edu kz
Тәуелді аймақтар
Мен зерттеушімін!
Тәуелді аумақтарға отарлар (латынша «colonіa» – қоныс),
протектораттар (латынша «protector» – қамқоршы), мандат- Тәуелді аумақтары бар бас-
тық аумақтар, шалғай департаменттер мен аймақтар, ассо- қа да мемлекеттерді анық-
циациялық мемлекеттер жатады. Сонымен қатар мәртебесі тап, олардың тәуелді болу
белгісіз, егемендігі танылмаған мемлекеттер де бар. Қазіргі себептерін және тарихи
уақытта тәуелді аумақтардың көбісі Ұлыбритания Біріккен кезеңдерін сипатта.
Корольдігі, Франция және АҚШ қарамағында.
Сенің кезегің
Ұлыбритания Біріккен Корольдігіне тәуелді аумақтар:
Әулие Елена аралы (Атлант мұхиты), Антилья (Кариб теңізі), Дүниежүзінің саяси кар-
Виргин (Британдық) аралдары (Кариб теңізі). Тәуелді аумақ- тасын және 2-суретті пайда-
ланып, берілген сұрақтарға
тардың арасында «шалғай департаменттер» деп аталатын
жауап бер.
айрықша топ бар. Францияның «шалғай департаменттері»
мемлекетінің құрамында деп есептеледі. Оларды француз А. 2-суреттегі тәуелді аумақ-
үкіметі тағайындаған комиссар немесе префект басқарады. тарды картадан анықта.
Францияға тиесілі бес шалғай департамент бар (2-сурет). Ә. Картадан алған мәлімет-
Дүниежүзінің көптеген мемлекеттері егеменді ел ретінде терді кесте түрінде көрсет.
қабылдамаған мәртебесі белгісіз елдің бірі – Батыс Сахара Б. Қай мемлекеттің қарама-
(3-сурет). Өзін-өзі жариялаған бұл ел Марокко мемлекетінің ғында екенін ажырат.
құрамында, екі ел арасында шегара белгіленбеген. Дүниежү- В. Географиялық орнын си-
зінің саяси картасында өзін-өзі жариялаған 10-ға жуық ел бар. патта.

Қытай Тайвань Солтүстік Мұхиттық Аралдар
Мариан
Филиппин аралдары
Гуам Маршалл АС – Америкалық Самоа
Малайзия Микронезия аралдары УиФ – Уоллис және Футуна
Палау Федерациялы
штаттары
Кирибати
Индонезия Тувалу
Тимор а. Соломон
аралы
Уиф АС
Вануату Кук аралы Француз
Жаңа Фиджи Тонга Полинезиясы
Каледония Ниуэ
Аустралия
Норфолк
аралы Вануату Тәуелсіз
мемлекеттері
Жаңа Норфолк а. Аустралия
Зеландия УиФ Франция
Гуам АҚШ
Питкэрн Ұлыбритания
2-сурет 3-сурет

? 1. Тәуелді аумақтарды қандай топтарға бөлуге болады?
2. Қай елдердің бірлестіктері бар? Елдердің географиялық орнын
анықта.
3.1-суреттен саяси карта нысанының қандай белгілерін көріп тұрсың?
4. Дүниежүзі саяси картасының басты нысандарының бір-бірінен
ерекшелігі қандай?
5. Мемлекеттік нышандардың болуы неліктен маңызды?

144