Page 101 -

Табиғатты Табиғатты тиімді пайдалану Көрсеткіштер
пайдалану Экологиялық Экономикалық Әлеуметтік критерийі
механизмдері • экономикалық
• нормативті- жанды табиғатпен табиғи гуманизация- тиімділігі
құқықтық үйлесімділік ресурстарды рухани, физикалық • экологиялық
• экономикалық тиімді пайдалану сапалы өмірмен тиімділігі
технологиялық қамтамасыз ету • экономикалық
• этикалық және
дамуында, жұмысшы санының артуы табиғатты тиімсіз пайда-ҰСҚА
• діни
экологиялық
тиімділігінің
• ғылыми
• ағартушылық
арақатынасы
▲
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
2-сурет. Табиғатты тиімді пайдалану
Табиғатты тиімсіз пайдалану – қолжетімді табиғи ресурстар
Табиғатты тиімсіз
пайдалану:
толықтай қолданылмайды. Нәтижесінде табиғи ресурстардың
сарқылуына алып келеді. Мұндай жағдайда көптеген өндірістік
• экологиялық проблема;
ЖОБАЛЫҚ Н
• экологиялық дағдарыс;
қалдықтар қалып, қоршаған ортаны қатты ластайды.
Жаңа жерлерді игеру кезінде жаңа құрылыс орындарының
лануға алып келеді. Мұндай шаруашылық алғашында жақсы • экологиялық апат.
нәтиже бергенімен, табиғи ресурстардың тез сарқылуына алып
келеді.

▲ Табиғатты тиімсіз пайдалану
СУРЕТПЕН ЖҰМЫС
1. Жер ресурсын тиімсіз
пайдалану салдарын
Көптеген дамушы елдерде бүкіл тұрғындардың 1/2 бөлігі
түсіндір.
тропиктік, Африка елдерінде 80–90%-ы ауыл шаруашылығында
2. Эрозияға ұшыраған
еңбек етеді. Техниканы аз қолдану жағдайында көшпелі мал топырақ қабатын қал-
шаруашылығы жақсы дамыған. Кейбір елдерде орманды өртеп, пына келтіру жолдарын
орнын жыртып, қарапайым егіншілікті дамытуда. Нәтижесінде ата.
3. Жер ресурстарын тиім-
көптеген дамушы елдер өздерін азық-түлікпен қамтамасыз ете
ді пайдалану жолдарын
алмай, сырттан әкелінетін импортқа тәуелді болып отыр. Бұл
ұсын.
да табиғатты тиімсіз пайдаланудың бір көрінісі.
Дүниежүзіндегі ормандардың жалпы ауданы 4 млрд/га-дан
асады. Жалпы ормандардың ішінен таза ормандарды жеке
бөледі. Оған орманды алаңқайлар, жолдар, шалғындықтар
кірмейді. Таза ормандар шамамен 3 млрд/га жерді алып жа-
тыр. Бір адамға есептегенде жалпы орманды жерлер шамамен
0,8 га-дан келеді. Құрлықтың жалпы ауданына қатысты орман-
дар алып жатқан аумақтың пайызбен көрсетілген шамасын

101