Page 99 -

қоңыржай суық, жазы қоңыржай жылы, оңтүстігінің қысы Табиғи ресурстарды
жылы, жазы ыстық және құрғақ. Қазақстанның кең-байтақ экономикалық бағалау-
дың мақсаттары
аумағына байланысты, мемлекеттің түрлі аймақтарында ауа
• Ресурстың ақшалай құ-
райы айтарлықтай өзгеше. Мысалы, оңтүстікте егін егу баста- нын анықтау.
лып жатқан кезде, солтүстігінде әлі қар жатып, боран соғып • Олардың оңтайлы қол-
тұруы ғажап емес. дану параметрлерін
ЖОБАЛЫҚ НҰСҚА
Пайдалы қазбалары. Еліміздің ең басты байлығы – мине- таңдау.
• Табиғи ресурстарға са-
ралдық және жер ресурстары. Қазақстан – барланған пайдалы
лынатын инвестиция-
қазбалар ресурсы жөнінен әлемдегі 6-мемлекет. Еліміздің жер лардың экономикалық
қойнауында уранның әлемдік ресурсының 1/4-і, хромның 1/7-і, тиімділігін бағалау.
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
қорғасын мен мырыштың 1/10-і орналасқан. Д. И. Менделе- • Табиғи ресурстарды
евтің химиялық элементтер кестесінің 110 элементінің ішінен тиімсіз қолданудан
туындаған шығынды
Қазақстанның жер қойнауында 99 элемент табылған, 70 элемент
анықтау.
барланған, 60 элемент өндірілуде және пайдаланылуда: мырыш, • Табиғи ресурстарды
вольфрам, күміс, қорғасын, мыс, молибден, алтын және т.б. дұрыс қолданбаған
жағдайда айыппұл
көлемін белгілеу.
• Табиғи ресурсты қол-
дану үшін жоспарлау
және болжамдар жасау.

Пайдалы қазбалар Негізгі кен орындары
Жанатын пайдалы қазбалар: Атырау, Ақтөбе, Орал және Маңғыстау өңірлерінде шоғырланған:
мұнай, газ, көмір Доссор, Өзен, Жетібай, Қаражамбас, Қаламқас, Теңіз т.б. Қарағанды,
Екібастұз, Майкүбі
Кенді пайдалы қазбалар: Қашар, Соколов-Сарыбай кеніштері, Кентөбе, Қаратас, Атасор
темір, маргенец, хром, никель, Атасу, Жезді, Ұлытау, Сарыарқа, Қаратау, Кемпірсай, Дөң Кемпірсай,
алюминий Бұрақтал, Аққара, Ақмола, Торғай, Жезқазған, Балқаш, Қоңырат,
Түсті металл: қорғасын, мырыш, Бозшакөл, Кенді Алтай, Риддер, Алтай, Текелі, Ащысай, Қалба
алтын жотасы, Жітіқара, Степняк, Ақсу, Майқайың
Кенсіз пайдалы қазбалар: Жітіқара, Жезқазған, Шу-Іле таулары, Хантау, Шолақтау, Ақсай,
асбест, фосфорит, тұз Жаңатас, Каспий маңы ойпаты, Арал

▲ Қазақстанның пайдалы қазбалары мен кен орындары

БІЛІМІҢДІ ШЫҢДА
1. Табиғи ресурс түрлерін ата.
2. Табиғи ресурстарды экономикалық бағалаудың қалай іске асыры-
латынын түсіндір.
3. Қазақстанның табиғи-ресурстық потенциалына баға бер.

99