Page 96 -

СЕН БҰЛ САБАҚТА: 5.1.1 Табиғи-ресурстық
жекелеген аймақтардың потенциалды бағалау
табиғи-ресурстық
потенциалын бағалауды
(қазақстандық Табиғи-ресурстық потенциалды бағаламастан бұрын, та-
компонентті қосымша биғи ресурстарға анықтама беріп, жіктеп алайық. Табиғи ре-
қамту негізінде) оқып
ЖОБАЛЫҚ НҰСҚА
үйренесің. сурстар – адамзат қоғамының материалдық, ғылыми, рухани,
және мәдени мұқтажын қамтамасыз ететін табиғаттың құрамдас
бөліктері. Жалпы, табиғи ресурстың бірнеше түрі бар: ми-
ТІРЕК СӨЗДЕР:
нералды шикізат, энергетикалық, рекреациялық, климаттық
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
■ аймақтық потенциал
(агроклиматтық), су, жер (топырақ), орман, биологиялық (Дү-
■ Жер ниежүзілік мұхитты қоса).
■ су Алайда, табиғи ресурстар пайда болу көздеріне, алмас-
■ биологиялық тырылуына, сарқылуына және өндірісте қолданылуына бай-
■ минералды ланысты да жіктеледі.
■ рекреациялы 1. Пайда болу көздеріне қарай бұл ресурстар биологи-
■ агроклиматтық ялық, минералды және энергетикалық болып бөлінеді.
ресурстар А. Биологиялық ресурстар – бұл биосфераны құрайтын бар-

лық тірі ағзалардың жиынтығы. Бұған мәдени өсімдіктер, үй
жануарлары, көркем ландшафт, микроағзалар және өсімдіктер
Жекелеген мен жануарлар дүниесі жатады.
аймақтардың Ә. Минералды ресурстар – шаруашылыққа пайдалануға
табиғи-ресурстық жарамды литосфераның барлық заттық құрамы. Минералды
потенциалы қандай?
Қазақстанның шикізаттар кенді (егер металл өндірсе), кенсіз (бейметалл заттар:
табиғи-ресурстық фосфор, әктас өндірсе) деп те бөлінеді. Егер минералды бай-
потенциалы қандай лықтар отын ретінде пайдаланылса (көмір, мұнай, табиғи газ,
деңгейде? шымтезек, ағаш, жанғыш тақтатас, атом энергиясы) өндірілсе,

оларды отын-энергетикалық ресурстар деп атайды.
Потенциал (potential) Б. Энергетикалық ресурстарға Күн энергиясы, атом-отын
латынша «potencia» – энергетикасы, геотермальды және басқа да энергия көздерінің
«күш», «қуат» дегенді жиынтығы жатады.
білдіреді.
2. Алмастырылуына байланысты:
• Алмастырылатын ресурстар – шикізат, отын және әртүрлі
энергия түрлері жатады.
• Алмастыруға келмейтін ресурстарға ауа, су, яғни өмір
сүру үшін маңызды ресурстар кіреді.
3. Сарқылуына байланысты:
3.1. Сарқылмайтын ресурстарға: Күн энергиясы, жел энерги-
ясы мен судың қозғалысы, дүниежүзілік мұхит пен фотосинтез
энергиясы, геотермальды энергия жатады.
3.2. Сарқылатын ресурстарға: ғаламшарлық ауқымда қоры
шектеулі ресурстар жатады. Олар өз кезегінде қалпына келетін
және қалпына келмейтін болып бөлінеді.

96