Page 59 -

– тік жартас пен құлама беткейдің жанына тоқтамау, өйткені тасқынның
соққысынан сырғыма мен опырылым болуы мүмкін;
– сел арналарымен жүрген кезде адамдардың арасындағы қашықтық
кемінде 20–30 м болуы тиіс;
– сел қаупі бар арналардың, өзен бөгеттерінің жанына демалуға тоқтап,
шатырлы лагерь құрмау керек;
– сел тасқыны өткеннен кейін селдік арнаға түспеу керек, өйткені ол
қайталануы мүмкін.
ЖОБАЛЫҚ НҰСҚА
Қар көшкіні. Қар көшкінінің болуына әсер ететін маңызды ▲ 1973 жылы 15 шілдеде
факторлар қалың қар мен тау беткейінің тік болуына Кіші Алматы
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
байланысты. Қар көшкіні тау баурайындағы қардың салмағы шатқалында болған сел
оның беріктігінен асып кеткен кезде пайда болады. Бұл апат тасқыны
түрі Батыс Тянь-Шянь, Алтай, Іле Алатауы мен Жетісу (Жоңғар)
Алатауының жоталарында кездеседі. Көшкіннің жүруі қардың
түсуі мен күннің жылынуына байланысты. Қар көшкіні болатын
ең қауіпті кезең – қараша-сәуір, биік тауларда қазан-мамыр
аралығы.

Қазақстан аумағында су апаттарының алдын алу
және қорғау шараларын ұйымдастыратын ұйымдар

Ұйым Шаруашылық салалары ▲ 2015 жылы
23 шілдедегі Алматы
Төтенше жағдайлар су тасқыны шараларының алдын алу, су
қаласындағы
министрлігі тасқыны салдарын жою жұмыстарын іске асыру,
сел тасқыны
күнделікті мониторинг жүргізу.
«Қазгидромет» РМК - еліміздің су нысандарының режимдік, жедел СУРЕТПЕН ЖҰМЫС
және болжамды гидрологиялық ақпаратпен 1973 және 2015 жылғы су-
уақытылы және сапалы қамтамасыз етілуі; реттерге назар аудар. Та-
- гидрологиялық бекеттер суқоймаларының, биғаттағы апаттарды толық
көлдердің, өзендердің жай-күйін зерттейді. жою мүмкіндігі бар ма?
Гидробекетте су деңгейін бақылау, судың
температурасын, мұз құбылыстарын, өзендердің
сулылығын өлшеу және т.б. бақылау жүргізіледі. БІЛІМІҢДІ ШЫҢДА
«Қазселденқорғау» - селдің, қар көшкінінің, сырғыманың алдын 1. Тақырыпта сипат-
мемлекеттік алу және олардың зардаптарын жою жөніндегі талған су апаттары
мекемесі шараларды ұйымдастыруға және жүргізуге айлар бойынша
қатысу; қандай реттілікпен
- апатты аумақтарға зерттеу жүргізеді және орын алады?
есепке алады, қауіптілік деңгейін бағалайды; 2. Өзен арнасы мен
- тиісті бақылау және хабарландыру жұмысын су режимі ерек-
қамтамасыз етеді. шеліктеріне қарай
су апаттарын ал-
дын ала анықтауға
ПРАКТИКАЛЫҚ ТАПСЫРМА
бола ма?
Су апаттарының түрлеріне репортаж әзірле. Репортаж критерийлерін 3. Су апаттарының
ұстан. Әрбір жұмыс тобы өзіндік репортаж жасайды. Репортаж форматы: алдын алуға ар-
топтар арасында бөлінуі: «фоторепортаж», «сюжетті репортаж», «мәтіндік налған ақпараттық
репортаж». Критерий: репортажда зерттеу, анықтау, әрекет жасау туралы постер жаса.
айдарлар болу қажет.

59