Page 60 -

СЕН БҰЛ САБАҚТА: 3.3.4 Су қорларының азаю
су қорларының азаюына себептерін анықтау
әсер етуші факторларды
жіктейсің және
болашағына болжам Жер бетінің шамамен 70%-ын су алып жатыр, оның тек
жасайсың.
3%-ы адам тұтынуға жарамды. Қалғаны тұзды немесе мұз
күйінде кездеседі. Біріккен Ұлттар Ұйымы (БҰҰ) жариялағандай,
ЖОБАЛЫҚ НҰСҚА
ТІРЕК СӨЗ: дүниежүзінде шамамен 1,1 млрд адам су тапшылығын көреді.
Бұл – дүниежүзі халқының шамамен 27%-ы. Жыл сайын
■ босқындар
дүниежүзі халқының саны 1,13%-ға немесе 80 млн адамға
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
Жер бетінде су артып отырады. Сондықтан дүниежүзі елдері арасында суға
қорлары біркелкі деген тапшылық жыл сайын күрделене түсуде. Су көлемін ең
таралған ба? көп тұтынатын елдер – Үндістан, Қытай, АҚШ, Пәкстан, Жапония,
Таиланд, Индонезия, Бангладеш, Мексика.
Дренаждау (drainage) –
жер қабаттарын біршама Су жетіспеушілігінің себептері қандай?
құрғату шаралары.
1. Ластану. Ластану су жетіспеушілігінің негізгі себебі болып
табылады. Өнеркәсіптік қалдықтар су айдынына шығарылғанда,
адамның тұтынуына жарамсыз етеді. Мұнай мен тұрмыстық
ағындылардың төгілуі судың ластануына әкеледі. Ол су ішуге
жарамсыз. Бүкілдүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының
мәліметінде бүгінде таза ауызсуға дүниежүзі халқының 89%-ы
ғана қол жеткізіп отыр. Сонда 783 млн адам осы күнге дейін
ластанған су көздерін тұтынуға мәжбүр. Олардың басым бөлігі
(40%) Сахель зонасында өмір сүреді.
2. Су тазарту инфрақұрылымының болмауы. Дамушы
елдерде ағынды сулардың 90%-ы және өнеркәсіптік ағынды
сулардың 70%-ы тазартусыз шығарылады, бұл өзендердің
суының ластануына әкеледі.
ШЫҒАРМАШЫЛЫҚ 3. Құрғақшылық. Климаттың өзгеруі салдарынан су
ТАПСЫРМА
тапшылығының артуы күтіледі. Болжамдар бойынша, 2050 жылы
Ақпараттық құралдар- ғаламдық температура 1,6 °C-тан 6 °C-қа дейін артады. Әр градус
дан соңғы 10–20 жылдық жылынудан халықтың 7%-ы шамамен 20% су ресурстарын
құрғақшылық елдерінің
статистикасын әзірлеп, жоғалтады. Температура жоғарылауының ең басты салдары –
себептерін түсіндір. ауыл шаруашылығына тигізетін шығыны орасан зор болмақ.
Орталық Азия елдерінде де соңғы 100 жылда (1900–2002 жж.)
климат көрсеткіштері өзгерді. Қазақстанда орташа жылдық
о
температура 1,4 С -қа көтеріліп, жылдық жауын-шашын мөлшері
17 мм-ге азайды. Алынған есептеулермен 2050 жылға қарай
Әмудария өзенінің алабында өзен ағынының 10–15%-ға, ал
Сырдарияда 6–10% кемуіне әкеледі.

60