Page 11 -

2-кесте. Оксидтердің химиялық қасиеттері

Негіздік оксидтер Екідайлы оксидтер Қышқылдық оксидтер
Сілтілік және сілтілік-жер металдардың Қышқыл және негіз Сумен ерігіш қышқыл түзіп
оксидтері сумен әрекеттеседі: ерітінділерімен әрекеттеседі: әрекеттеседі:
Ме О + H O → 2МеОН Al(ОН) + NaOH → NaAlO + SO + H O → H SO
2 2 3 2 3 2 2 4
МеО + H O → Ме(ОН) 2H O Сілті ерітінділерімен
2 n 2
Қышқыл ерітінділерімен: Al(ОН) + 3HCl → AlCl + 3H O әрекеттеседі: 2 4 2
шыны алуда қолданылады. Шыны сапасы мен түсі қоспа құ-ҰСҚА 2 4
3
2
3
Негіздік және қышқылдық
CaО + 2HCl → CaCl + H O
SO + 2NaOH → Na SO + H O
3
2
2
Негіздік оксидтермен
оксидтермен әрекеттеседі:
Қышқылдық оксидтермен:
әрекеттеседі:
CaО+ SO → CaSO
ZnO + SO → ZnSO
4
2
3
3
Екідайлы оксидтермен:
SO + Na O → Na SO
ZnO + CaO → CaZnO
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
2
2
3
3Na О+ Al O → 2Na AlO
3
3
3
2
2
СЕН БІЛЕСІҢ БЕ?
3-ТАПСЫРМА. Заттар тізімін зерделеп, мүмкін болатын химиялық реакция
теңдеулерін құрастыр. Бериллий оксиді, күкірт қышқылы, магний оксиді,
Асыл тастар мен жартылай
калий гидроксиді, фосфор оксиді, су.
асыл тастар – бұлар оксид-
ЖОБАЛЫҚ Н
Оксидтердің қолданылуы. Оксидтер табиғатта көп тарал-
тер. Сапфир мен рубин –
ған және кеңінен қолданылады. Металдардың оксидтерінен
тист пен тау хрусталі – бұл
металлургия өнеркәсібінде металдар алады. Кремний оксиді
кремний оксиді.
рамына байланысты. Түсті шыныларды хром және темір ок- бұл алюминий оксиді, аме-
сидтерін қосып алады, ал титан оксиді шыныға беріктік қасиет
береді. Мырыш және титан оксидтері ақ түсті және ақ бояу
өндіру үшін қолданылады. Күкірт диоксиді Е220 тамақ өнеркә-
сібінде жидектерді сақтау үшін, ал химия өнеркәсібінде күкірт
қышқылын өндіруде пайдаланылады.
СҰРАҚТАР МЕН ТАПСЫРМАЛАР
1. Алюминий оксиді әрекеттесетін заттар тобын таңда:
а) NaOH, CO, H O, MgO;
2
ә) CaO, P O , KOH, H O;
2 5 2
б) CaO, P O , NaOH, HCl;
2 5
в) Na O, SiO , LiOH, BeO.
2 2
Оксидтердің
2. Элементті анықтап, белгісіз оксид үшін сурет бойынша
қолданылуы
химиялық реакция теңдеулерін құрастыр.
CO HCl
2
Сапфир t °C
(20p, 20n)xOy pH>7
ω(Z) = 0.333
ω(S) = 0.267
ω(O) = 0.400
11