Page 13 -

2-ТАПСЫРМА. Мәтінді оқып, әрбір жағдайдағы қышқыл типін анықта. СЕН БІЛЕСІҢ БЕ?
Тапсырманы орындау үшін қажет сөздер: тұрақты, тұрақсыз, ұшқыш,
еритін, ерімейтін. Сицилияда көлдің жаға-
А. Натрий силикатының ерітіндісіне тұз қышқылының ерітіндісін құй- лауында өсімдік өспейді,
ған кезде, ақ қоймалжың тұнба түседі. тірі ағзалар тіршілік ет-
Ә. Натрий сульфитінің ерітіндісі тұз қышқылының ерітіндісімен әре- пейді, көлде балықтар да,
кеттескен кезде өткір иісі бар газ бөлінеді. кез келген басқа ағзалар
Б. Газдалған сусындарды салқындатылған ерітінділерді көмірқышқыл да мекендемейді. Бұл көл-
ЖОБАЛЫҚ НҰСҚА
газымен қанықтыру арқылы алады. Разгерметизация үдерісінде ді «өлім көлі» деп атайды.
көмірқышқыл газының бір бөлігі атмосфераға бөлінеді. Себебі бұл көл екі жерасты
В. Сіркесу эссенциясы (сірке қышқылының ерітіндісі) қосылған са- көзінен күкірт қышқылы-
латты иісі арқылы анықтауға болады. мен толып отырады.
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
Г. Хлорсутек – тұрақты газ, суда 500:1 арақатынаста еріген кезде тұз
қышқылының ерітіндісі түзіледі.

СҰРАҚТАР МЕН ТАПСЫРМАЛАР
1. Қышқыл молекуласын түзе алатын
иондарды анықта.
Катиондар Аниондар
а) Na + 1) O 2-
ә) H + 2) ОН -
б) 2H + 3) I -
в) NH + 4) Р 3-
4
Жауабыңды әріптер мен цифрлардың
үйлесімі түрінде жаз.
2. Суретті зерделе. Қышқыл типін
анықтап, оны қышқыл атауымен сәй- Тұз, кремний, көмір қышқылдары
кестендір. ▲ Қышқылдарды жіктеу

3. Мынадай қышқылдардың формулалары берілген: HCl, HNO , H SO H CO , H PO , H SiO , H S, HI,
3 2 4 2 3 3 4 2 3 2
HBr, HNO , H SO . Қышқылдарды атап, формулаларын кестені дәптерге сызып алып толтыр. Бір
2 2 3
қышқылдың формуласын бірнеше бағанға жазуға болады.
2-кесте. Қышқылдарды жіктеу
Оттексіз қышқылдар Оттекті қышқылдар Бірнегізді қышқылдар Көпнегізді қышқылдар

4. Фосфор қышқылының құрамындағы әрбір химиялық элементтің массалық үлесін есепте.
5*. Қышқылдардың формулалары берілген: H F, HSe, HCO , H PO , H BrO . Осы молекулалардың
2 3 2 4 2 2
құрамындағы қателерді тап. Жауабыңды түсіндір.
6*. Неліктен CH және NH сияқты қосылыстар құрамында сутек болса да, қышқыл болып табыл-
4 3
майды?

13