Page 12 -

1.3 Қышқылдардың жіктелуі

Ең күшті қышқылды 1-ТАПСЫРМА. Кестеде берілген мәліметтерді зерделе.
ата. Қышқылдар

Қышқыл формуласын
Қышқыл атауы Формуласы
ТІРЕК СӨЗДЕР: құрайтын иондар
Хлорсутек (тұз) қышқылы HCl H + Cl -
ЖОБАЛЫҚ НҰСҚ
■ бірнегізді қышқыл Азотты қышқыл HNO H + SOА NO -
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
2 2
■ көпнегізді қышқыл Азот қышқылы HNO H + NO -
3 3
■ оттексіз қышқыл Күкірт қышқылы H SO 4 2H + 4 2-
2
■ оттекті қышқыл Фосфор қышқылы H PO 4 3H + PO 4 3-
3
■ қышқыл қалдығы 1. Берілген қышқылдардың құрамын салыстыр және типтерін
анықта.
2. Қышқылдардың номенклатурасын салыстыр.
А. Қышқылдар сөзінің морфемалық құрамын еске түсір.
Ә. Қосылыстағы элементтердің рөлін қалай түсінуге болады? Қан-
дай жағдайда атомнан атомға электрон беріледі?
Б. Меңгерген біліміңді пайдаланып, қышқылды атау ережесін
құрастыр.
3. Күкірт химиялық элементі түзетін мүмкін болатын қышқылдардың
формулаларын құрастыр. Ол үшін 1-пунктегі қышқылдардың жік-
телуін және 2-пунктегі номенклатура ережесін пайдалан. Құрасты-
рылған қышқылдарды ата.
4. «Қышқыл» терминінің анықтамасын тұжырымда.
Тапсырманы орындау үшін тақырыптағы тірек сөздерді пайдалан.

Қышқылдардың номенклатурасы мен жіктелуі. Қыш-
қылдардың номенклатурасы қышқыл түзетін элемент рөліне
тәуелді. Егер химиялық элемент (атом) электрон қабылдаса, бұл
жағдайда қышқыл құрамына оттек кірмейді, сутек атомының
саны элемент қабылдай алатын электрон санымен анықталады.
Қышқыл атауы элемент не қосылыс атауына «қышқылы» сөзі
Қышқыл қосылып аталады.
– қышқыл қалдығы мен Мысалы, HCl – хлорсутек қышқылы.
металл атомы орнын Егер элемент (атом) электрон берсе, бұл жағдайда қышқыл
басуға қабілетті сутек құрамына оттек кіреді, сутек атомының саны қышқыл түзетін
атомынан тұратын хими- анион заряды арқылы анықталады. Қышқыл атауы түбірден –
ялық қосылыс. Қышқыл
қалдығы – сутек катио- элемент атауы, жұрнақ пен жалғау арқылы құрастырылады.
нымен қосылған анион. Мысалы, HNO – азотты қышқыл, HNO – азот қышқылы.
2 3

12