Page 23 -

Тұздарды алу ЕСТЕ САҚТА!

металдан алу: Тұздардың номенклату-
a) металдың бейметалмен әрекеттесуі: расы: металл атауынан
кейін қышқыл қалды-
Fe + S → FeS ғының атауы айтылады,
(қ.) (қ.) (қ.)
ә) металдың қышқыл ерітіндісімен әрекеттесуі: қажет жағдайда берген
электрон саны көрсетіле-
→ AgCl + KNOЫҚ НҰСҚА
Mg + 2HCl → FeCl + H
(қ.) (сулы) 2(сулы) 2(г) ді. Мысалы, LiNO – литий
3
б) металдың белсенділігі аз металл тұзының ерітіндісімен нитраты. Егер қышқыл тұз
әрекеттесуі: болса – «гидро», ал негіздік
тұз болса – «гидроксо» де-
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
Zn + FeCl →Fe + ZnCl
(қ.) 2(сулы) (қ.) 2(сулы) ген сөз қосылып айтылады.
оксидтерден алу: Мысалы, NaHCO – натрий
3
a) қышқылдық оксидтің негіздік оксидпен әрекеттесуі: гидрокарбонаты, Al(OH) Cl
2
– алюминий дигидроксо-
SO + CaO →CaSO хлориді, (CuOH) CO – мыс
3(г) (қ.) 4(қ.) 2 3
ә) қышқылдық оксидтің сілтімен әрекеттесуі: (II) дигидроксокарбонаты.
SO + Ca(OH) →CaSO + H O
3(г) 2(қ.) 4(сулы) 2 (с.)
б) негіздік оксидтің қышқыл ерітіндісімен әрекеттесуі: СЕН БІЛЕСІҢ БЕ?
CaO + 2HCl →CaCl + H O
(қ.) (сулы) 2(сулы) 2 (с.) Ас тұзының түзілімдері
тұздардан алу: миллиондаған жылдар
a) тұздың сілтімен әрекеттесуі: бойы қалыптасқан. Тұзды
алу туралы тарихи дерек-
CuSO + 2NaOH →Na SO + Cu(OH)
4(сулы) (сулы) 2 4(сулы) 2(қ.) тер б.з.д. V ғасыр деп есеп-
2NaHCO ОБАЛ
ә) тұздың басқа тұзбен әрекеттесуі, егер реакция нәтиже- теледі.
сінде ерімейтін тұз түзілсе:
KCl (сулы) + AgNO 3(сулы) (қ.) 3(сулы) 5-ТАПСЫРМА
б) тұздың басқа қышқыл ерітіндісімен әрекеттесуі: Магний хлориді тұзын

Na S + 2HCl (сулы) →2NaCl (сулы) + H S тұз қышқылы мен металл
2 (г)
2 (сулы)
Бейтараптау реакциясы: →NaNO + H O магнийден алудың нақты
жоспарын құрастыр. Таза
+ NaOH
HNO
(с.)
3(сулы)
(сулы)
2
3(сулы)
дік беретін әдістерді ата.
Нитраттар мен гидрокарбонаттардың ыдырауы: тұзды бөліп алуға мүмкін-
Пайдаланған зертханалық
2KNO t°C 2KNO + O 2(г) құрал-жабдықтарды ата.
3(қ.) →
2(с.)
t°C
Ж 3(қ.) → Na CO 3(сулы) + CO + H O (с.)
2(г)
2
2
СҰРАҚТАР МЕН ТАПСЫРМАЛАР
1. Тұздардың формулаларын топтар бойынша бөл: орта, қышқыл,
негіз, еритін және ерімейтін. Әрбір тұзды ата. Тұздар: NaCl, HgCl ,
2
Mg(OH)I, KHCO , Fe(OH) Cl, AgNO , CaCO , Ca(HCO ) , LiF, NH I.
3 2 3 3 3 2 4
2. Кальций карбонаты тұзын алудың барлық мүмкін болатын әдістерін
ұсын.
3. Таза тұзды барий хлориді және күкірт қышқылы ерітіндісінен бөліп
алудың әдістері мен қажетті құрал-жабдықтарды ата.
23