Page 19 -

1.6 Негіздердің химиялық

қасиеттері және қолданылуы

1-ТАПСЫРМА. Мәтінді оқып, үдерістерді ата және аталмаған реагент- Сілтілер тамақ
терді ұсын. өнеркәсібінде қандай
Құрал-жабдықтар: сынауықтары бар тұрғы, рН датчигіне арналған ҰСҚА
А. Петри табақшасындағы су бетінде соңынан күрең қызыл түсті «із
рөл атқарады?
қалдырып», күмістәрізді түйіршік «жүгіріп жүр».
Ә. Оқушы коктейль түтікшесін пайдаланып, мөлдір ерітінді бар сына-
уыққа көмірқышқыл газын шығарып, тыныс алады да, ақ тұнба-
ТІРЕК СӨЗДЕР:
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
ның түзілуін бақылайды.
Б. «Метилоранж» индикаторына 1-түссіз ерітіндіні қосады, ол инди-
■ еритін және ерімейтін
катор түсін қызылға өзгертті. Алынған ерітіндіге 2-түссіз ерітіндіні
негіздер
қосады. Содан кейін ерітінді түсі қызғылт сарыға өзгереді, 2-түссіз
■ екідайлы негіздер
ерітіндіні әрі қарай қосса, сары түске ие болды.
ЖОБАЛЫҚ Н
ЗЕРТХАНАЛЫҚ ЖҰМЫС. Негіздердің химиялық қасиеттері. ■ бейтараптау реакциясы
Еритін және ерімейтін негіздердің химиялық қасиеттерін зертте. Ұсы-
нылған құрал-жабдықтар мен химиялық реактивтерді пайдалан.
диаметрі 25–32 мм сынауық, SPARK оқытушы жүйесі, рН-метр, тамшуырлар,
жандырғы/спиртшам, сынауықұстағыш, қалақ, дистилденген сумен жуғыш,
тығыны бар газөткізгіш түтікше.
Реактивтер: метилоранж және фенолфталеин индикаторларының ерітін-
ділері, тұз қышқылының, натрий гидроксидінің, аммоний гидроксидінің,
мыс (ІІ) гидроксидінің, алюминий гидроксидінің, мыс (ІІ) сульфатының,
темір (II) және (III) хлоридтерінің ерітінділері, тығыны бар сынауықтағы әк
суы, қатты кальций карбонаты, мырыш оксиді.
Экспериментке нұсқау:
А. Натрий, кальций, мыс және аммоний гидроксидтерінің ерітінділе-
рі бар сынауыққа кезекпен рН-метр датчигін салады. Эксперимент
нәтижесін ерітінділердің сутектік көрсеткіші туралы кестеге жазу
керек.
Ә. 1–2 мл натрий, кальций, мыс және аммоний гидроксидтерінің ері-
тінділері бар сынауыққа фенолфталеин индикаторының қатысын-
да 1–2 мл тұз қышқылының ерітіндісін қосады.
Б. Фенолфталеин индикаторының қатысында натрий, кальций, мыс
және аммоний гидроксидтерінің ерітінділерін жандырғы жалы-
нында қыздырады.
В. Индикатор қатысында натрий, кальций, мыс және аммоний гид-
роксидтерінің ерітінділері арқылы кальций карбонатынан алын-
ған көмірқышқыл газын өткізеді.
Г. Мыс сульфатының, темір (ІІ) және (ІІІ) хлоридінің 1-2 мл ерітіндісі-
не 1-2 мл натрий гидроксиді ерітіндісін құяды.
Ғ. Алюминий гидроксидінің ерітіндісі бар екі сынауыққа: біріншісі-
не – тұз қышқылының, екіншісіне – натрий гидроксидінің ерітінді-
сін қосады.
Д. Мырыш оксидінің натрий гидроксидімен әрекеттесуі көрсетілген
эксперимент бейнежазбасын көріңдер.
Эксперимент кезіндегі бақылауды жазыңдар. Химиялық реакция теңдеу-
лерін құрастырып, еритін және ерімейтін негіздердің химиялық қасиеттерін

19