Page 34 -

2.1 Химиялық элементтердің

периодтық жүйесінің

құрылымы

Химиялық 1-ТАПСЫРМА. XIX ғасырда көптеген ғалымдар химиялық элементтерді
элементтердің жіктеуге тырысып көрді. Бұрын үш ғалым: Дж. Ньюлендс, Д.И. Менделеев
қандай жіктелуінің және И. Дёберейнердің теориясын қарастырдық. Бұл еңбектер 1829, 1865
Д.И. Менделеев және 1869 жылдары жазылды. Төменде бұл жіктеудің қысқаша сипаттамасы,
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
жіктеуімен көп олардың артықшылықтары мен кемшіліктері берілген.
ұқсастығы бар? Ақпаратты зерделеп, оны тип: авторы, жылы, сипаты, артықшылықтары
мен кемшіліктері бойынша бөл. Жіктеу түрлерін еске түсіріп, ата.
1. Элементтер атомдық массасының арту ретімен орналасқан. Эле-
менттер 7 топқа біріктірілген. Қасиеттері ұқсас элементтердің
ТІРЕК СӨЗДЕР: барлық элементтер жіктелді.НҰСҚА
нөмірлері жеті санына айырмашылық жасайды немесе жетіге
■ топ еселі.
■ период 2. Элементтер топтарға атомдық массасының арту реті бойынша
біріктірілген. Ортадағы элементтің атомдық массасы топ элемент-
ЖОБАЛЫҚ
■ атомдық нөмір терінің массасының орташа арифметикалық мәніне тең.
■ металл 3. Элементтер атомдық массасының арту ретімен орналасқан. Қа-
сиеттері ұқсас элементтер топқа біріктірілген. Сол кезеңде белгілі
■ бейметалл
■ инертті газ Артықшылықтары:
a) элемент массасы алғаш рет химиялық қасиеттеріне сәйкестен-
дірілді;
ә) жіктеу кезінде элемент массасы ғана емес, оның қасиеті де басты
сипаты болып табылады;
б) элементтер қасиеттерінің ұқсастығы бойынша біріктірілген;
в) жіктеу принципі аз белгілі элементтердің массасын болжады.
Кемшіліктері:
А. Сол кезеңде белгілі элементтердің бір бөлігі ғана.
Ә. Кестеде бос орын жоқ.
Б. Жіктеу кезіндегі ортадағы элементтің шын мәніндегі массасы есеп-
телген массасымен сәйкес келмеді.
В. Кестенің бір ұяшығында реттік нөмірі бірдей бірнеше элемент ор-
наласқан.
Г. Қасиеттері әртүрлі элементтер топқа біріктірілген.
2-ТАПСЫРМА. Төменде берілген элементтердің сипаттамасын зерделе.
Тақырыптың тірек сөздерімен элементтерді жікте. Элементтердің белгіле-
рін периодтық кестедегі орны бойынша ретімен бөл. Периодтық кестедегі
элементтердің орналасу ережесін тұжырымда. Кестедегі Х және Y белгісіз
заттарын анықта, бұл түсініктердің мәнін ашып айт.
А элементі – қатты, күмістәрізді зат, ауа құрамындағы оттекпен оңай
тұтанады, электр тогын жақсы өткізеді. Сумен және қышқылдардың ерітін-
ділерімен реакциясында сутек газын түзеді. Керосин астында сақтайды,
табиғатта таза күйінде кездеспейді.
В элементі – қалыпты жағдайда газ. Оттекпен де, сутекпен де реак-
цияға түспейді. Атмосфера ауасының құрамында аз мөлшерде болады.
Массасы С элементінің массасынан көп.

34