Page 35 -
P. 35
C элементі – қалыпты жағдайда молекулалық газ. Оттекпен реакцияға СЕН БІЛЕСІҢ БЕ?
түспейді, бірақ сутекпен әрекеттеседі. Ең күшті тотықтырғыш, оның атмос-
ферасында тіпті су да жанады. Периодтық кестедегі кей-
D элементі – металдық жылтыры бар қара зат. Бұл элементтің кейбір бір элементтер жасанды
аллотроптары электр тогын өткізеді. Қыздырған кезде металдармен де, болып табылады. Оларға,
бейметалдармен де әрекеттеседі. мысалы, плутоний мен лоу-
ренсий жатады. Жасанды
Х Y элементтер радиоактивті
ЖОБАЛЫҚ НҰСҚА
1 2 және өте тез ыдырайды.
3 4 5 6 7 8 9 10
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
Элементтердің периодтық кестеде орналасуы
Элементтер периодтық кестеде атомдық массасының өсу
ретімен орналасқан. Периодта элементтердің қасиеттері ме-
талдардан бейметалдарға қарай өзгереді де, инертті газдармен
аяқталады. Қасиеттерінің осылай периодты түрде өзгеруі әрбір
периодта байқалады. Үлкен периодтарда типтік металдар мен
бейметалдар арасында ауыспалы металдар орналасқан. Физи-
калық және химиялық қасиеттері ұқсас элементтер топтарға
біріктірілген.
3-ТАПСЫРМА. Кеспеқағаздардың екі типін пайдалан: кеспеқағаздар –
химиялық элементтердің таңбасы бар 1-ден 36-ға дейін және 36 кеспе- ▲ 1-сурет.
қағаз, ұзын периодты периодтық кесте прототипін құрастыр. Мынадай: Кеспеқағаздар: реттік
топ, период, блок, ұяшық деген тірек сөздерді пайдаланып, элементтерді нөмірі, химиялық
орналастыру ережесін тұжырымда. элемент таңбасы
4-ТАПСЫРМА. Ұяшықтағы бос орынды толтырып, терминдерді ата. Әрбір
терминнің мағынасын түсіндір.
5-ТАПСЫРМА. Элемент – периодтық кестедегі екінші периодтың үшінші
тобында орналасқан және реттік нөмірі бес. Элементті анықтап, элемент
орнының осы үш сипаттамасы нені білдіретінін түсіндір.
(X) (......)
P
(......)
◄ 2-сурет. Период, топ
және атомдық нөмірдің
физикалық мәні ▲ 3-сурет. Химиялық
элемент ұяшығы
Реттік нөмір оң зарядталған бөлшектер – химиялық элемент атомын-
дағы протон санын және теріс зарядталған бөлшектер – атом ядросы ма-
ңайында айналып жүретін электрон санын көрсетеді. Периодтық кесте-
дегі период нөмірі химиялық элемент атомындағы энергетикалық деңгей
санын көрстетеді. Топ нөмірі сыртқы энергетикалық деңгейдегі электрон
санын немесе химиялық байланыс түзуге қатысатын электронның макси-
мал санын көрсетеді («химиялық байланыс» туралы түсінікті келесі тарау-
да білетін боласың).
35
