Page 243 -

3-кесте. Туынды өлшем бірліктер

Өлшем бірлігінің Негізгі өлшем бірліктер Басқа да өлшем бірліктер
Шама
белгіленуі арқылы ашылып жазылуы арқылы жазылуы
2
Жұмыс, Дж м *кг Н*м
Энергия с 2

м*кг Дж
Күш Н
с 2 м

кг Дж
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
Қысым Па немесе Н
м*с 2 м 3 ВтСҚА
2
м
2
м *кг Дж
Қуат Вт
с 3 с
ЖОБАЛЫҚ НҰ
Заряд Кл А*с В*Ф
кг*м 2 Дж Дж
Кернеу В
А*с 3 А*с с А
; ;
кг*м 2 В
Кедергі Ом
А *с 3 А
2
Физикада шамалардың сандық мәнін жазуда аса үлкен және кіші сандар жиі қолда-
нылады, сондықтан мұндай сандарды жазуда математикалық сауаттылық бойынша екі
-4
көбейткіштің көбейтіндісі түрінде ықшамдап жазу қажет. Мысалға, 0,00054 санын 5,4*10
8
және де 134000000 санын 1,34*10 деп жазған қолайлы болады.
Әр шаманың бір ғана өлшем бірлігі бар, ол мәндерінің үлкен не кіші болуына орай
қандай да бір сандарға еселік (үлестік көрсеткіш) болуы мүмкін. Әр өлшем бірлікке тір-
кес әріпті қосу арқылы бір өлшемнен екінші өлшемге еселік (үлестік көрсеткіш) ретінде
жазуға болады. Мысалы, 1 мм = 1.0*10 м.
-3
4-кесте. Ондық еселік және үлестік көрсеткіштердің жазылуы

Еселік/үлестік
Тіркес сөздер атауы Белгіленуі
көрсеткіш жазылуы
Тера Т 10 12
Гига Г 10 9
Мега M 10 6
Кило к 10 3
Деци д 10 -1
Санти с 10 -2
Милли м 10 -3
Микро мк 10 -6
Нано н 10 -9
Пико п 10 -12

243