Page 267 -

Пиелонефрит – бүйрек ұлпалары мен несепағар- ынталандырып, екінші реттік жыныстық белгілердің
дың бастапқы бөлігінің зақымдалуынан туындайтын дамуын реттейді.
ауру түрі. Топырақ эрозиясы – топырақтың құнарлы қабаты-
Плазма – қан жасушалары қалқып жүретін жасу- ның бұзылуы және жел мен су ағынының құнарлы
шааралық сұйықтық. заттарды ұшырып немесе шайып кетуі. Адамның
Плазмалық жасушалар – антидене түзетін В-лим- ауылшаруашылық жерлерді тиімді пайдаланбау
ЖОБАЛЫҚ НҰСҚА
фоциттер түрі. нәтижесінде құнарлы қабаттың бұзылуы тез жүреді.
Плазмида – бактерия геномынан тыс сақина тәрізді Толымсыз доминанттылық – аллельдер толық
цитоплазмада орналасқан генетикалық құрылым. даминантты болмаған жағдайда гетерезиготалы
Прогестерон – аналық жыныс гормоны, овуляция- ағзалар аралық белгіні көрсетеді. Мысалы, қызыл
дан кейін фолликуланың қалдықтарынан пайда гүл мен ақ гүлді будандастыру нәтижесінде қызғылт
болған сары денешікте түзіліп, эстрогенмен бірге гүлдің пайда болуы.
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
жатыр эндометрий қабатының қалыңдауын қадаға- Триглицерид – табиғи майлар мен сұйық майлар-
лайды. ды құрайтын глицерол мен үш май қышқылынан
Прокариот – жасушасында ядросы толық қалып- тұратын липид.
таспаған ағзалар. Триместр – жүктіліктің дамуындағы әртүрлі өзгеріс-
Протеазалар – нәруызды ыдырататын ферменттер. термен сипатталатын үш айлық кезеңі.
Протонефридии – жалынды жасушалары бар тұ- Трипсин – ұйқы безінен бөлініп нәруызды ыды-
йық түтіктер жүйесі. ратуға қатысатын гидролаза тобындағы фермент.
Редукциялық бөліну – эукариот жасушалары ме- Тромб – қантамырдың жарақатталған бөлігінде
йоз арқылы бөліну нәтижесінде түзілген еншілес жа- түзілетін және қанның ағуын тоқтатын іркілген
сушаларда хромосома жиынтығының екі есе азаюы. масса.
Репликация – ДНҚ молекуласының екі еселенуі. Тромбоциттер – қанұйық түзуге қатысатын қан
Рецессивті – аллельдері гетерозиготалы болып ке- пластинкалары.
летін ағзаларда көрінбейтін аллель. Трофикалық деңгей – қоректің тізбектің бірдей
Сақиналы ДНҚ – прокариот жасушасындағы ну- бөліктері арқылы Күннің түрөзгертілген энергиясын
клеоид деп аталатын ДНҚ. қорек түрінде алатын ағзалар жиынтығы.
Сәулелі тәж – жұмыртқа жасушасының ең сыртын- Туберкулез – Кох таяқшасы бактериясының өкпе
да фолликул жасушаларынан қалыптасқан қабат. жасушаларын зақымдауы нәтижесінде туындайтын
Симпатикалық бөлім – вегетативті жүйке жүйе- өкпе ауруы.
сінің экстремалды жағдайдағы ағзаның жылдам Туыс – түрлердің жиынтығынан тұратын таксон.
жауап реакциясын қамтамасыз ететін бөлімі. Тұқымжарнақ – өсімдік тұқымындағы эмбрион
Синовиалды буын – мүшенің әртүрлі кеңістіктегі бөлігі.
орнын өзгертуге әкелетін қозғалмалы буын. Тұқымқуалаушылық – ата-анадан ұрпақтарына
Синовиалды сұйықтық – талшықты капсуланы белгілердің берілу қасиеті.
толтырып тұратын буын сұйықтығы. Тұмау – тұмау вирусының мұрын қуысының сіле-
Сперматозоид – аталық жыныс жасушасы. мейлі қабатын қабындыруы нәтижесінде туындай-
Супрессор – иммундық жауаптың күші мен тын жоғарғы тыныс жолдары ауруы.
ұзақтығын реттейтін Т-лимфоциттердің түрі. Түр – өзара еркін шағылысып өсімтал ұрпақ бере
Сүйек қабы – тығыз сүйектен дамитын сүйектің алатын бірдей даралар тобы.
сыртқы қабығы. Түр аралық күрес – бір түр мен екінші түр арасын-
Сілтілі орта – рН мәні 7,00-ден жоғары ерітінді сіл- да тіршілігін сақтап қалу үшін күрестің түрі.
тілік болып келеді. рН мәні неғұрлым жоғары болса, Түр ішілік күрес – бір түрдің ішінде қорек, жыныс,
сілтілік орта күшті болып табылады. ареал, жарық, ылғал үшін күрделі қақтығыс түрі.
Табиғи сұрыпталу – ағзалардың тіршілігін сақтап Түрше – сыртқы белгілерімен ажыратылатын түр-
қалуы үшін қоршаған ортаның қолайсыз жағдай- ден кіші санат.
ларымен күресуі. Нәтижесінде ағзаға пайдалы бел- Тығыз сүйек – остеоциттері бар органикалық зат-
гілердің сақталып, пайдасыз белгілердің жойылып тар мен минералдан тұратын матрицасы болатын
отыруы арқылы бейімделгіштіктің қалыптасуы. сүйектің жалпақ бөлігі.
Тестостерон – аталық жыныс гормоны, аталық без- Тіршілік үшін күрес – тіршілігін сақтап қалу үшін
дерде түзіліп ұлдарда сперматозоидтардың түзілуін ағзалардың биотикалық және абиотикалық фак-
торлармен күресуі.

267