Page 50 -

3.2 Зәр шығару жүйесі

Адам үшін зәр
талдауын жасату не
ЖОБАЛЫҚ НҰСҚА
себепті маңызды?

ТІРЕК СӨЗДЕР:

Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
■ зәр
■ несепағар
■ қуық
■ зәр шығару түтігі

Зәр талдауы ▲

Зәр деген не?

1-ТАЛҚЫЛАУ. 1 мл зәр Зәр – ағзадан зәр шығару жүйесі арқылы бөлініп шығары-
мен 1 мл дистилденген су- латын зат алмасудың соңғы өнімдеріне қаныққан сұйықтық.
дың қайсысының меншікті Оның құрамында нәруыздың ыдырауының соңғы өнімдері –
салмағы үлкен?
аммиак, несепнәр, зәр қышқылы, тұздар және су болады. Зәрдің
құрамында аммиак, зәр қышқылы немесе несепнәрдің болуы
ағзалардың тіршілік ортасында судың қолжетімділік деңгейіне
ЗЕРТТЕУ
байланысты болып табылады. Себебі зат алмасудың соңғы
Қандай заттарды бүйрек
сүзіп қалады? Сау адам- өнімдері аса улы болғандықтан олардың суда еруі маңызды.
ның зәр үлгісін глюко- Сондықтан су мөлшері жеткілікті ортадағы ағзалар аса улы
заның, нәруыздың бо- аммиак бөледі. Адам зәрінің құрамы тұтынған тағам түрі, ағ-
луына тексеріп көр. Ол задағы зат алмасу өнімдері, дәрі-дәрмектерді қабылдауына,
үшін Бенедикт, Биурет ағзадағы ауытқуларға байланысты өзгеруі мүмкін. Мысалы,
ерітінділерін пайдала-
нып, құрамы әртүрлі зәр ұзақ дене жаттығуларын жасаған кезде судың көп мөлшері
үлгілерін тексер. Зәр үл- тер арқылы шығып кететіндіктен зәр концентрациясы жоғары
гілерінің құрамындағы болып, қоюлана түседі.
айырмашылықтардың
себептерін түсіндір. 1-ТАПСЫРМА. Суретте көрсетілген қантамырларының қайсысындағы
қан бүйрек арқылы сүзіледі? Қандай тамыр тазартылған қанды денеге та-
ратуға жауапты? Осы екі қан тамырындағы қанның құрамын салыстырып
себептерін түсіндір.

1-ТАПСЫРМА. Осы екі ыдыстағы қан құрамын салыстыра отырып, осын-
дай құрамның себептерін түсіндір.

50