Page 51 -

Төменгі қуыс вена ▲ Зәр шығару жүйесінің
құрылысы
Құрсақ аортасы Бүйрек артериясы

Бүйрек
2-ТАЛҚЫЛАУ. Зәр шыға-
ЖОБАЛЫҚ НҰСҚА
ру жүйесі мен гомеос-
таздың арасында қандай
Бүйрек венасы байланыс бар? Мысалдар
Несепағар келтір.

Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі

Қуық

Зәр шығару өзегі

Зәр шығару жүйесі
СЕН БІЛЕСІҢ БЕ?
Зәр шығару жүйесі зәрді түзіп, бөліп шығарады. Зәр зиян-
ды өнімдердің судағы ерітіндісінен тұрады. Оның құрамында Әр минут сайын бүй-
қанға түскен тұз, уыттар (токсиндер) және су болады. Зәр бүй- рек арқылы шамамен
1 л, тәулігіне 1 609 л қан
ректе түзіліп, несепағар арқылы қуыққа келіп жиналады. Қуық сүзіледі. Бүйректер ағза-
толғанда жұлынның сегізкөз аймағындағы рефлекс орталығына дағы қанды әрбір 50 ми-
сигнал барып, зәр шығару түтігінен сыртқа бөлінеді. Бүйрек нут сайын толығымен та-
ағзаны аммиак, несепнәр, зәр қышқылы сияқты зат алмасудың зартып отырады. Бүйрек
улы өнімдерінен тазартады. Ұлпа мен қандағы иондардың эритроциттердің түзілуін
реттейтін эритропоэтин
концентрациясын реттейді. Бүйрек қанның рН, су-тұз деңгей- гормонын бөледі. Бүйрек
ін, қан қысымын, көлемін реттейді. Құрсақ аортасы бүйректі ренин ферментінің көме-
қоректік заттармен қамтамасыз етуге жауапты. Төменгі қуыс гімен артериялық қысым-
вена тазартылған қанды тасымалдайды. Зәр шығару жүйесі – ды реттейді.
бөліп шығару жүйесінің бір бөлігі.

ӨЗІҢДІ ТЕКСЕР
3-ТА ЛҚЫЛАУ. Қуық
зәрдің уақытша жина-
1. Зәр шығару жүйесінің қай мүшесі диализ түтікшесіне тән қасиетке лу мүшесі екені белгілі.
ие? Қуықта зәр жиналғаннан
2. Бүйректің зәрді түзуінің маңызы неде? кейін оның толғаны ту-
3. Адам егер де тұзды тағамды көбірек қолданатын болса, ол бүйректің ралы ақпараттың беріліп,
жұмысына қалай әсер етеді?
зәрдің шығарылу жолы-
ның рефлекс доғасы қан-
КҮРДЕЛІ ТАПСЫРМА. Зәр шығару жүйесінің асқорыту, тыныс алу, қа- дай болады?
найналым және бөліп шығару жүйелерімен байланысын түсіндір. Мысалы,
көмірқышқыл газы асқоырыту жүйесінен митохондрияға тасымалданып
ыдыраған органикалық қосылыстардың гидролизденуінен бөлініп шыға-
ды. Ал қанайналым жүйесі арқылы тыныс алу жүйесіне жеткізіліп сыртқа
бөлініп шығарылады. Қосымша мысал келтір.

51