Page 49 -

Буынаяқтылардың бөліп шығаруы Гемолимфадан: 1-ТАЛҚЫЛАУ. Неліктен
тұз, зәр қышқылы, буынаяқтылардың ішкі
су түтікшеге қуысын толтыратын сұй-
ықтық гемолимфа деп
аталады? Оның қаннан
айырмашылығы неде?
машылық неде? ЖОБАЛЫҚ НҰСҚА

Зәр қышқылы
мен нәжістің
бөлініп шығуы
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі

Мальпигии түтігі Гемолимфадан: су, тұздар.
▲ Мальпигий түтікшелері
Омыртқалылардың бөліп шығаруы

Омыртқалылардың барлығында жұп бүйрегі болады. Бірақ ЕСІҢДЕ САҚТА!
бүйректің басты қызметі ағзадағы сұйықтықтың мөлшерін рет-
теу, ал улы қалдықтарды бөліп шығару екінші реттік қызмет Бөліп шығару өнімдеріне
ретінде қалыптасқан. Балықтарда азотты қалдықтар желбе- тек зат алмасу реакцияла-
рынан бөлінген улы заттар
зек арқылы суға диффузияланады. Олардың жұп бүйректері
жатады.
2-
2+
арқылы су және Mg , SO сияқты иондар бөлініп шығады.
4
Қосмекенділердің судағы ұрпағы – итшабақ желбезегі арқылы,
ересектері – бүйрек арқылы бөліп шығарады. Қосмекенділер 2-ТАЛҚЫЛАУ. Не себепті
мен жорғалаушылардың бүйректері, зәр сүзетін құрылымдары құстардың қуығы болмай-
ды? Ойыңды ортаға сал.
жетілмеген, тек түтікшелерден құралған. Олардың қуықтары
үлкен, несепағары клоакаға ашылады. Клоакада зәр нәжіспен
араласып, сыртқа бөлінеді. Кейбір жорғалаушылар мен құстар-
да қуық мүлде болмайды. Құстар мен сүтқоректілердің бүйрегі ЕСІҢДЕ САҚТА!
қанды сүзіп, зәр түзуге бейімделген.
Құстарда қуық болмайды.

ӨЗІҢДІ ТЕКСЕР

1. Бөліп шығару жүйелерінің жұмысындағы гомеостазды сақтаудың
маңызы қандай?
2. Ақ сұлама мен шұбалшаңның бөліп шығару жүйелерінің ұқсастығы
неде? 3-ТАЛҚЫЛАУ. Омыртқа-
3. Мальпигий түтікшесінің нефридийден айырмашылығы неде? лылардың бөліп шығару
4. Буынаяқтылар мен шұбалшаңның зәр шығару жүйелеріндегі айыр- мүшелерін атап әрқайсы-
сының маңызын түсіндір.
5. Неліктен омыртқалы жануарлардың бөліп шығаруға бүйректен Мысалы, адамның терісі
басқа мүшелері қатысады? бөліп шығару мүшесіне
жатады, себебі ол арқылы
көмірқышқыл газы, су,
КҮРДЕЛІ ТАПСЫРМА. Бөліп шығару жүйелерінде қандай үш үдеріс
жүреді? Олардың әрқайсысына сипаттама бер. онда еріген минералды
заттар бөлініп шығады.

49