Page 80 -
P. 80

5.6  Ұлпа сұйықтығы. Лимфа. Лимфа

                                                жүйесі


            Қан плазмасының
            бір бөлігі                 Лимфа жүйесі
            қылтамырлардан                 Лимфа капиллярларына            Алып келуші        Лимфатикалық
            ұлпаларға өтіп                                                 лимфа тамыры       түйінше
            отырады. Қанның            өткен ұлпа сұйықтығын лим-                           Синус
            үнемі плазманың бір        фа деп атайды. Лимфа капил-
            бөлігін жоғалтып           лярларының диаметрі орта-
   Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
            отыруы қауіпті ме?         ша 20-40 мкм болады. Лим-
                                       фа капиллярларынан лимфа
                                       тамырларын  түзеді.  Лимфа
           ТІРЕК СӨЗДЕР:
                                       тамырларының өткізгіштігі
           ■  лимфа                    капиллярлардан жоғары бола-         Капсула
           ■  лимфа тамыры             ды. Лимфа тамырларында сұ-             Алып кетуші
                                       йықтықтың кері ағуына кедергі
           ■  лимфа түйіндері                                                 лимфа тамыры
                                       болатын қақпашалар болады.
           ■  лимфа өзектері                                               ▲ Лимфа жүйесінің құрылысы
                                       Сондықтан лимфа бір бағытта
                                       қозғалады. Дененің жоғарғы бөлігінде лимфа тамырлары оң
                                       жақ лимфа өзегіне, ал төменгі бөлігіндегі лимфа тамырлары
           Оң жақ         Жоғары       кеуденің лимфа өзегіне құйылады.  Лимфа өзектері  арқылы
           лимфа          қуыс венаға
                                       лимфа жоғарғы қуыс венаға өтіп, оң жақ жүрекшеге құйыла-
                          лимфа
           өзегі    ЖОБАЛЫҚ НҰСҚА
                          өзектерінің   ды. Бұл қанға су, минералды иондардың қайтуына мүмкіндік
                          құйылуы
                                       туғызады. Лимфа тамырларының жолында мөлшері 1 мм-ден
                            Кеуденің   2,5 см шамасында сопақша, домалақ пішінді лимфа түйін-
                            лимфа      дері орналасады. Ағзада олардың саны 400-700 болады. Олар
           Лимфа            өзегі
           тамырлары                   арқылы өткенде лимфа сүзіледі. Лимфа түйіндерінде лимфоцит-
                           Лимфа       тер, макрофагтар болады. Веналарға құйылар алдында лимфа
                           түйіні
                                       түйіндерінде лимфа түрлі зиянды бөлшектерден залалсыздан-
                                       дырылады. Бұл лимфаның тосқауылдық қызметі.

                                       1-ТАПСЫРМА. Лимфа түйінінің құрылысы суретінен оның негізгі бөлік-
           ▲ Лимфа жүйесінің           терін анықта. Лимфа түйінінде алып келуші лимфа тамырлары санының
              құрылысы
                                       алып кетуші тамырдан көп болуының маңызын түсіндір.

                                       Лимфаның құрамы

                                           Лимфа мөлдірлеу, сүт түстес сұйықтық. Ол ұлпа сұйық-
                                       тығынан түзіледі. Адам ағзасында тәулігіне 2 л мөлшерінде
                                       лимфа түзіледі. Қан плазмасынан адреналин, тироксин  гор-
                                       мондары , ферменттер, нәруыздар, глюкоза, липидтер лимфаға
                                       өтіп отырады. Аш ішектің бүрлерінен лимфа тамырларына өт-
                                       кен май қышқылдары мен глицерол бауырға тасымалданады.
                                       Ұлпадағы сұйықтықтың артық мөлшері лимфаға өтуі арқылы
                                       қанның көлемі реттеледі. Капиллярларға диффузиялана алмай-

           80
   75   76   77   78   79   80   81   82   83   84   85