Page 75 -

5.4 Қанның ұюы

Глюкометр арқылы
Жарақатталған қантамырдан қандағы глюкоза
қан ағу қалай тоқтайды? мөлшерін анықтау
үшін теріні тесіп
Қанды көп жоғалту ағзаға үлкен қауіп төндіреді. Қанның қан шығарады.
ұюы – ағзаның қанды көп жоғалтуынан және бөтен микроағ- Біраздан кейін терідегі
тесіктен қан ағуының
залардың ағзаға енуінен сақтайтын қорғаныштық реакциясы. тоқтау себебі қандай?
Жарақат алғаннан кейін қан ағудың табиғи жолмен тоқтау ■ гемостазҚА
жарақатты ЛЫҚ НҰС
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
үдерісі гемостаз деп аталады.
Гемостаздық реакцияға жарақаттанған тамырды қоршаған ТІРЕК СӨЗДЕР:
ұлпа, плазмадағы қан ұюға қатысатын нәруыздар, қан жасу-
шалары, негізінен, тромбоциттер қатысады.
■ қанның ұюы
Шағын қантамырларда тромбоцитоздық
■ қан ұю факторлары
тромбтың түзілуі
■ тромб
Артериялық қысымы төмен, ұсақ қантамырлар мен ка- ■ фибриноген
пиллярлар жарақаттанған жағдайда тромбоциттер тамырды ■ фибрин
тарылтатын заттар (адреналин, серотонин) бөледі. Бұл заттар
қантамырда спазм тудырады. Спазм – қантамырлар қабы- ТАЛҚЫЛАУ. Қалыпты
рғаларының жиырылып, қуысының тарылуы. Тромбоциттер жағдайда қантамырлар-
бір-біріне желімденіп (адгезия), қантамырдағы жарақатты бі- дың ішінде қанның ұюы
тейді, тығыз тромб түзіледі. Қан ағу 3-10 секундта тоқтайды. Егер мүмкін бе?
қан тамыры терең зақымдалса, қанның ұюы тромбоциттердің
ЖОБА
құрылымының өзгеруімен жүреді.

Тромбоциттік Ірі қантамырдағы Бактерия Лейкоциттің
Тері қанұйықтың түзілуі бактерияны
эпидермисі фибриннің Эритроцит жоюы ▲ Тері жарақаттанған
торлауы жағдайда
қанұйықтың түзілуі
және ағзаның
жұқпадан қорғануы

Жарақатталған жасушалар
мен тромбоциттерден
Ірі қантамырлар жарақаттанғанда тромбопластиннің босауы
жүретін қанның ұю үдерісі Са 2+
I. Тромбопластин
Коагуляциялық гемостаз механизмі тромбоциттер бөлетін
ерекше зат – тромбопластиннің қатысуымен плазмадағы фи- Са 2+
бриноген нәруызы ерімейтін фибрин талшықтарын түзуге II. Протромбин Тромбин
негізделген. Қанның ұюына 13 фактор қатысады. Қанның ұю Са 2+
үдерісі үш сатыда өтеді. III. Фибриноген Фибрин

75