Page 106 -

Табиғи ресурстардың таралуы

Бұл сабақта: Табиғи ресурстардың таралуын ресурс түрлерінің көп болуына
✔ табиғи ресурстардың байланысты бірден сипаттау қиын. Осыған байланысты бізге ре-
таралу заңдылықтарын сурстардың 5 түрін: минералды, жер, орман, су және дүниежүзілік
талдауды; мұхит ресурстарын жеке қарастырған жөн.
Минералды ресурстар біркелкі таралмаған. Мұнай кен орында-
✔ табиғи ресурс көздерін рының 5%-ында мұнай қорының 80%-ы шоғырланған. Жер бетінде
картадан көрсетуді минералды ресурстарға бай 7 мемлекетті бөліп көрсетеді:
үйренесің.
• Ресей (мұнай, газ, көмір, темір кені, алмаз, никель, платина, мыс);
• АҚШ (мұнай, мыс, темір кені, көмір, фосфорит, уран, алтын);
A • Қытай (көмір, темір кені, вольфрам, мұнай, алтын);
• ОАР (платина, ванадий, хром, марганец, алмаз, алтын, көмір,
темір кені);
• Канада (никель, асбест, уран, мұнай, көмір, полиметалл, алтын);
• Аустралия (темір кені, мұнай, уран, титан, марганец, полиметалл,
боксит, алмаз, алтын);
• Бразилия (темір кені, түсті металлдар).
Минерал

Шикізат Ресурсты өндіретін Ресурсты өндіретін
№
Шикізат түрі
№ textbooks nis edu kz
түрі мемлекеттер мемлекеттер
Сауд Арабиясы, Ресей, АҚШ, Гвинея, Ямайка, Бразилия,
1 Мұнай 6 Боксит
Иран, Венесуэла, Қазақстан Аустралия, Қытай
АҚШ, Чили, Ресей, Замбия,
2 Газ Ресей, Канада, АҚШ, Алжир 7 Мыс кені
Қазақстан
3 Көмір Қытай, АҚШ, Ресей, ТМД елдері 8 Алтын ОАР, АҚШ, Аустралия, Канада
Қазақстан, Канада, АҚШ, Қытай, Конго, Ботсвана, Ресей,
4 Уран 9 Алмаз
Аустралия Аустралия, ОАР
Бразилия, Аустралия, Қытай,
5 Темір кені 10 Фосфаттар АҚШ, Марокко, Қытай
Ресей, АҚШ

2005 жылғы мәліметтер бойынша басты минерал ресурстарын өндіретін елдер

Ә Жер ресурстары – адам шаруашылығына қажетті табиғи ре-
сурстардың бір түрі. Жер ресурстарының жіктелуіне жердің ауданы,
жер бедері, топырақ сапасы және адамның жайлы өмір сүруіне
қажетті басқа да жағдайлар жатады. Жердегі 510 миллион шаршы
шақырым ауданның тек 149 млн. км ғана құрлыққа тиесілі. Оның
2
ішінде 134 млн. км жер ресурстары болып есептеледі. Жер ресурс-
2
тарын қарастырған кезде ең басты фактор – топырақ құнарлылығы.
Жер ресурстары Қолданылуына байланысты жер ресурстарын ауылшаруашылық
жерлер, орман, су, өнеркәсіп жерлері, адам тұруына арналған,
энергетика, транспорт, байланыс және т. б. деп бөледі. Ерекше жер-
лер тобына ғылыми, табиғатты қорғау, эстетикалық, тарихи-мәдени,
рекреациялық жерлер жатады.
106