Page 19 -

Планнан немесе картадан алынған кесіндінің ұзындығын География
анықтау үшін өлшеуіш циркульдің бір басы сызық масштабтағы
тұтас кесіндіні қамтып қойылады да, екінші басы кіші бөліктерге
келтіріледі. Сонда нөлден оңға қарай сандық масштабқа сәйкес
келетін тұтас сандар, сол жағынан оған қосымша ұсақ мөлшерлі
сандар алынады. Ол үшін арнайы өлшеуіш-циркуль қолданылады.

textbooks nis edu kz

Масштабы 1 : 10 000
1 см-де – 100 м
200 0 200 400 600 м

Горизонталь сызықтар 2,5 метрден сызылған.

СЕНІҢ КЕЗЕГІҢ!

1. Масштаб дегеніміз не? 4. Суретте берілген план арқылы анықта:
2. Масштабтың қандай түрлерін білесің? 4.1. План қандай масштабта жасалған?
3. Есепте: 4.2. Ладогино елді мекені темір көпірден қанша
қашықтықта орналасқан?
3.1. 1: 1 000 000 масштабты картада ұзындығы
6 см болатын өзеннің жердегі ұзындығы 4.3. Ладогино елді мекені орманшының үйінен
қандай болады? Жауабын километрмен қанша қашықтықта орналасқан?
көрсет.
5. Екі елді мекеннің арақашықтығы – 300 км. Осы
3.2. Егер масштаб 1: 500 , 1: 10 000 және екі елді мекеннің арақашықтығы 1:7500000
1:1 000 болса, планда арақашықтық масштабты картада неше см болады?
қаншаға кішірейеді? 6. Картада екі қаланың арасын қосатын кесінді –
3.3. Қазақстанның физикалық картасын 3,5 см. Осы екі қаланың жер бетіндегі
пайдалана отырып, Алматы мен Астананың арақашықтығы – 175 км. Картаның масштабын
арақашықтығын есепте. М 1 : 25000000. анықта.

7. Өз өміріңнен масштабтың маңыздылығына
2 дәлел келтір.
19