Page 16 -

Географиялық карталардың жіктелуі

Бұл сабақта: Географиялық карталардың қолданылу аясы өте кең. Теңізшілер,
✔ географиялық карталар жүргізушілер, саяхатшылар барлығы географиялық картаны пайдала-
мен шартты белгілерді нады. Бірақ картаны олар әртүрлі мақсатта қолданады. Жол картасы
жіктеуді; саяхатшыларға бағыт-бағдарын жоспарлауға көмектеседі. Қаланың
textbooks nis edu kz
ішіндегі ғимараттарды іздеуде үлкен масштабты карталар қажет. Әлем
✔ географиялық шартты елдерімен танысу үшін ұсақ масштабты саяси карта пайдаланылады.
белгілерді қолдана Географиялық карталар дегеніміз – математикалық жолмен анықта-
отырып, карталарды лып, кішірейтілген және жинақталған Жер беті пішінінің көрінісі.
оқуды үйренесің.
Географиялық карталар мазмұнына, қамтитын аумағының ауданына
жəне масштабына қарай бірнеше түрге бөлінеді.
1. Мазмұнына қарай: жалпы географиялық немесе физикалық
және тақырыптық (арнаулы жəне кешендік) карталар деп бөлінеді.
2. Қамтитын аумағына қарай: дүниежүзілік, материктік, мұхиттық,
жеке елдер т. б. карталары деп жіктеледі.
3. Масштабына қарай: ірі масштабты, орта масштабты жəне ұсақ
масштабты деп бөлінеді.
Жалпы географиялық карталарда жер бетіндегі барлық нысандар –
жер бедері, жер бетіндегі сулар (өзендер, көлдер, теңіздер), өсімдіктер,
елді мекендер, қатынас жолдары, шегаралар, өнеркәсіп пен ауыл ша-
руашылығының кейбір көріністері және т.б. бейнеленеді.

Дүниежүзінің физикалық картасының бейнеленуі

Тақырыптық карталар жалпы географиялық карталардың негізінде жасалады. Оларда табиғат
құбылыстары, шаруашылық салалары, халықтың саяси-әлеуметтік жағдайлары және т.б. жеке бір
тақырыптар беріледі. Мысалы, дүниежүзінің саяси картасы, тектоникалық және геологиялық карта,
климаттық белдеулер картасы, табиғат зоналары картасы.
16