Page 61 -

География

Ә

Солтүстік жартышарда су ағындары
сағат тілінің бағытымен ағады.
textbooks nis edu kz

Оңтүстік жартышарда су ағындары
сағат тіліне қарсы бағытпен ағады.

Дүниежүзілік мұхиттардағы беткі ағыстар жылу мен ылғал-
дың тасымалдануы мен бөлінуіне зор әсер етеді. Ағыстар мұхит- СЕНІҢ КЕЗЕГІҢ!
тардың батыс бөлігінде жылы суларды полюстерге қарай бағыттап, 1. Берілген сұрақтарға жауап
жоғары ендіктерді жылытады. бер.
Солтүстік пассат ағысы Оңтүстік Американың шығыс жағалауында 1.1. Мұхит ағыстары дегеніміз
екіге бөлініп, бір тармағы Экваторлық қарсы ағысты түзіп, бір бөлігі не?
шығысқа кері қайтады. Ал Пассат ағысының екінші тармағы дүни- 1.2. А суретіндегі картаны пай-
ежүзіндегі ең қуатты жылы ағыс – Гольфстримді түзеді. Гольфстрим далана отырып, ағыстар-
дың түрлерін анықта.
ағысы Солтүстік Американың шығыс жағалауын бойлай, 40 с. е. 1.3. Ағыстардың қалыптасуына
дейін жетеді. Одан әрі су массаларының негізгі тармағы қоңыржай әсер ететін басты фактор-
ендіктегі тұрақты соғатын батыс желдері әсерінен Солтүстік Атлант ларды талда.
ағысына айналады. Қоңыржай ендіктерден қайтқан су массалары 2. А суретіндегі картаны пай-
Африка жағалауларындағы суық суларға қосылып, Канар суық ағысын далана отырып, ағыстар-
түзеді. Ол әрі қарай Солтүстік Пассат ағысына жалғасады. дың материкке қалай әсер
ететінін анықта.
Тынық мұхиттағы ағыстар жүйесіне Куросио ағысы, Солтүстік 2.1. Оңтүстік Америка матери-
Мұхит ағысы, Гумбольдт немесе Перуан ағысы жатады. Осындай гінің батыс жағалауымен
ірі су айналымы Атлант мұхитының оңтүстігінде де қалыптасады. қандай ағыс өтеді? Оның
Оларға Бразилия ағысы, Батыс желдер, Оңтүстік Пассат ағысы және материк климатына қалай
әсер етуі мүмкін екенін
Бенгаль ағыстары жатады. болжа.
Ағыстардың құрлықтарға әсері. 2.2. Солтүстік Америка ма-
• Жылы ағыстар температураның жоғарылауына әсер етіп, теригінің шығыс жағала-
суық ауа райында жаңбыр әкеледі. уымен қандай ағыс өтеді?
• Гольфстрим және Куросио ағыстары – жылы ағыстар. Оның материк климатына
қалай әсер етуі мүмкін
• Гольфстрим ағысының температурасы оның айналасындағы екенін болжа.
ағыстарға қарағанда бірнеше градусқа жылы. 3. А суретіндегі картаны және
• Суық ағыстар температураны түсіріп, жылы ауа райы кезінде атласты пайдаланып, суық
жаңбыр әкелмейді. және жылы ағыстарды
жіктеп жаз.

61