Page 59 -

Мұхит суының температурасы мен

Б В География
тұздылығы ТҰЗДЫЛЫҚТЫҢ ӨЗГЕРУ

СЕБЕПТЕРІ

ЖАУЫН-ШАШЫН

БУЛАНУ
textbooks nis edu kz
МҰЗДЫҢ ЕРУІ

ӨЗЕН АҒЫСЫ

МҰЗДЫҢ
ҚАЛЫПТАСУЫ

Егер судың тұздылығы 1‰-ден төмен болса, ол ауыз су деп аталады. Ауыз
су тапшылығына байланысты, дүниежүзіндегі кейбір елдер мұхит суын пайдалана
бастады. Әрине, тұздылығының жоғары болуына байланысты кәдімгі жағдайда мұхит
суы ішуге жарамсыз. Осы мәселелерді шешу мақсатында, шөлді аймақтарда тұратын
адамдар арнайы құрылғыларды қолданып, суды тұщыландырады.
1. Қара теңіз суының тұздылығы шамамен 18 ‰-ге тең. 1 т теңіз суынан қанша тұз
алуға болады? Есепте.
2. Б суретіндегі картаны пайдалана отырып, Дүниежүзілік мұхит суы тұздылығының
өзгеруін ендік бойынша анықта:
a) 90 с. е. - … ә) 60 с. е. - … б) 30 с. е. - … в) 0 с. е. - …
Тұздылығы 1‰-ден аспайтын сулар тұщы сулар деп аталады. Қазіргі таңда
әлемде ауыз судың жетіспеушілігіне байланысты мұхит суларын да тазартудан өткізіп,
пайдалануда. Бірақ мұхит суы тұздылығының жоғары болуына байланысты ішуге
жарамсыз. Осы проблеманы шешу мақсатында кемелерде мұхиттың ащы суын ар-
найы құрылғылар арқылы тұщыландырып қолданады. Мұндай құрылғыларды мұхит
жағалауындағы құрғақшылық аудандарда қолданып, ауыз су проблемасын шешуге
көмектесуде.

СЕНІҢ КЕЗЕГІҢ!

1. Күн сәулесі мұхит суына қалай әсер етеді? 4.3. Мұхит суының тұздылығы мен
2. Физикалық картаны пайдалана отырып, температурасының арасында қандай
экватор маңы мен полярлық аймақтағы мұхит байланыс бар?
суы температурасының айырмашылығын 4.4. Мұхит сулары қасиеттерінің өзгерісі мұхит
салыстырып, оның себебін анықта. тіршілігіне қалай әсер етеді?
3. Мұхит суы қасиеттерінің өзгеруіне әсер 5. Мұхит суының температурасы мен
ететін факторлардың ең маңыздысын анықта. тұздылығының арасындағы байланысты
Ойыңды дәлелде. анықтау үшін эксперимент жаса.
4. «Атмосфера» тарауынан меңгерген біліміңді 5.1. Су құйылған 3 сынауық ал.
пайдалана отырып, Атлант мұхиты суларының 5.2. Сынауықтарға бірдей мөлшерде тұз қос.
қасиеттеріне зерттеу жаса. 5.3. Бірінші сынауықты ұзақ, екіншісін орташа
4.1. Мұхит суының тропиктегі тұздылығының және үшіншісін аз уақыт қыздыр.
өзгерісін зерделе. 5.4. Қандай өзгеріс байқадың? Қорытынды
4.2. Осы ендіктегі су температурасының жаса.
өзгерісін зертте.
59