Page 97 -

Тарихи жағдайларға байланысты ұлттар әртүрлі тілдерде сөй- География
лейді. Көп қолданылатын тілдердің қатарында үнді-еуропалық және
алтай тілдері жатады. Қазақстанның ұлттық тілі – қазақ тілі.

Тіл семьясы
үнді-еуропалық қытай-тибет
афразиялық койсан
textbooks nis edu kz
алтай ніл-сахара
андаман аустралиялық
дравидтік паратай
орал картвель
солүстік кавказдық папуас
эскимос-алеут аустранезиялық
чукот-камчатка аустразиялық
үндіс тілдері нигер-кордофан

Оқшау тілдер Қазақстан халқы қандай тілдерде сөйлейді?
жапон юкагир Қазақстан – әлемдегі көп ұлтты мемлекеттердің бірі. Қа-
корей нивх зақтар – елдің байырғы тұрғындары және мемлекетті қалыптасты-
айн кет рушы этнос, ал қалған халықтардың өкілдері Қазақстанға әртүрлі
баск бурушаски себептермен және белгілі бір тарихи кезеңдерде көшіп келген ұлттар.
Қазақстанда алтай тіл семьясының топтары кеңінен таралған.

Алтай тіл семьясы
түрік, әзірбайжан, өзбек, қазақ, ұйғыр, татар, қырғыз және түрікмен,
Түрік
башқұрт, чуваш, қарақалпақ
Моңғол моңғол, бурят, қалмық
Тұңғыс-манчжур Амур аймағы халқы, эвен

ДҮНИЕЖҮЗІНДЕ ЕҢ КӨП ТАРАЛҒАН ТІЛДЕР (МЛН. АДАМ)

1. Қытай – 1200 млн. адам 7. Испан – 210 млн. адам
2. Араб – 520 млн. адам 8. Португал – 200 млн. адам
3. Индонезиялық – 400 млн. адам 9. Француз – 190 млн. адам
4. Ағылшын – 360 млн. адам 10. Хинди – 127 млн. адам
5. Бенгал – 250 млн. адам 11. Орыс – 120 млн. адам
6. Жапон – 225 млн. адам 12. Неміс – 100 млн. адам

СЕНІҢ КЕЗЕГІҢ!

1. Ұлтты басқа ұлттардан ажырататын қандай ерекшеліктер бар?
2. Қазақ тілі қандай тіл семьясы мен топтарына жатады?
3. Неліктен кейбір тілдерге жойылу қаупі басым? Жойылу қаупі бар тілдерді анықтап, себебін сипатта.

4. Кестеде берілген тіл семьяларының қай аймақтарда таралғанын картадан анықтап, қосымша ақпарат
көздерінен қандай тіл семьяларына жататынын анықта.
5. Неліктен кейбір ұлттар жойылуда? Зерттеу жасап, ықтимал себептерін анықта.
6. Көп ұлтты және бір ұлтты мелекеттің қандай артықшылығы және кемшілігі бар?

7. «Тіл – кез келген этностың басты белгісі» тақырыбында зерттеу жаса.
97