Page 98 -

Дүниежүзі халықтарының діни құрамы
Біз не үйренеміз?
Бұл тарауда:
textbooks nis edu kz
✔ дүниежүзі халқының
діни құрамын;
✔ картадан діндердің
таралу аймақтарын
анықтайсың.
98
Дүниежүзі халқы белгілі бір діни-наным сенімдерге сенеді. Діндер
таралу ерекшеліктеріне қарай әлемдік, ұлттық және дәстүрлі
болып бөлінеді. Әлемдік діндер дүниежүзінде көп таралған, оны
дүниежүзі халқының 64%-ы ұстанады. Әлемдік діндерге ислам,
христиан және буддизм жатады. Сонымен қатар әлемде ұлттық діндер
де таралған. Бірақ ауқымы әлемдік діндерге қарағанда аз, дүниежүзі
халқының 24%-ы ұстанады. Ұлттық діндерге иудаизм, индуизм, да-
осизм, синтоизм және конфуцийлік діндердің қағидалары жатады.
Дәстүрлі діндер адамзаттың алғашқы қауым кезінде пайда бо-
лып, қазір кейбір халықтарда сақталып қалған. Дәстүрлі діни наным-
сенімдерге анемизм, тотемизм, шаманизм жатады.
Әлемдік діндер
Ислам
Ислам – әлемдік діндердің ішіндегі ең жасы. Дүниежүзінде
ұстанушылар христиандардан кейінгі екінші орында, халықтың
20%-ы ислам дінін ұстанады. Негізгі таралған аймақтары – Азияның
оңтүстігі және Солтүстік Африка. Ислам діні Азия және Африканың
бірнеше елдерінде мемлекеттік дін болып табылады. Олар: Египет,
Иран, Ирак, Ауғанстан, Пәкстан, Сауд Арабиясы, Марокко және
т. б. Сонымен қатар Еуропаның кей елдерінде таралған. Ислам діні
суниттік және шииттік ағымдарға бөлінеді.
Христиан
Дүниежүзінде христиан дінін ұстанушы халық шамамен 2 милли-
ардқа жуық. Негізгі таралған аймақтары – Еуропа, Солтүстік Америка,
Аустралия, Латын Америкасы. Христиан діні католиктік, протестант
және православие ағымдарына жіктеледі. Ағымдарға байланысты
таралуы әркелкі. Католик ағымында италяндықтар, испандықтар,
француздар. Протестант ағымын неміс, голландықтар т.б., ал пра-
вославие ағымын Шығыс Еуропа елдерінде көп ұстанады.
Буддизм
Ең ежелгі әлемдік діндердің бірі – буддизм. Әлемдік діндер ішінен
ұстанушылары аз. Қазіргі уақытта буддизмді шамамен 250 миллион
адам ұстанады. Буддизм Оңтүстік, Оңтүстік-Шығыс Азия аймағында
Қытай, Жапония, Корея елдерінде, ал Шри-Ланка, Таиланд, Мьянма,
Лаос елдерінде басым дін болып табылады.
Ұлттық діндер
Ұлттық діндердің таралу ауқымы аз, белгілі бір ұлттардың өкіл-
дерін ғана қамтиды.
Иудаизм еврей ұлтының дініне жатады. Ұстанушылар саны
шамамен 13 миллионға жетеді. Таралу аймағы Израиль мемлекеті