Page 96 -

Дүниежүзі халқының этникалық және

тілдік құрамы

Бұл сабақта: Аймақ пен елдің ұлттық құрамы этностық белгілерімен ерек-
✔ дүниежүзі халқы шеленеді.
қандай тілдерде Этнос немесе ұлт дегеніміз – тілі мен ата қонысының, мәдениеті
textbooks nis edu kz
сөйлейтінін; мен салт-дәстүрі, шаруашылық сипаты ерекше, тарихи кезеңдерде
қалыптасқан адамдардың қауымдастығы. Елдегі этникалық құрамды
✔ картадан көп және анықтау халық санағын жүргізу арқылы іске асырылады. Мемлекет-
бір ұлтты елдерді тегі басым және саны аз ұлттар есепке алынады. Этникалық құрамы
анықтайсың.
бойынша мемлекеттер бір ұлтты, яғни, халқының 90%-дан астамын
негізгі ұлт құрайды. Бұндай елдер қатарына Жапония, Дания, Щвеция
т.б. жатады. Мысалы, Жапония халқының ұлттық құрамы бірыңғай.
Бұл – типтік бір ұлтты ел, мұнда жапондықтар халықтың 99%-дан
астамын құрайды. Ал жапон тілі өте ерекше және басқа тілдік топ-
тардың бірде-біреуіне қосылмайтын оқшау тіл.
Көп ұлтты мемлекеттердегі халық бірнеше этностардан құрала-
ды. Көп ұлтты мемлекеттерге Қазақстан, Ресей, ҚХР және т.б. елдер
жатады.

Дүниежүзі елдерінің ұлттық құрамы
Шартты белгілері:
Бір ұлтты Көп ұлтты
Бір ұлтты халық басым, бірақ басқа ұлттар Этникалық құрамы ұқсас көп ұлтты елдер
да кездеседі
Ескерту. Бір ұлтты мемлекеттерде бір ұлттың үлесі жалпы халық санының 9/10 бөлігін құрауы керек.

Халықтың тілдік құрамы
Дүниежүзі халқы сөйлейтін тілдерді тіл семьяларына және тіл
тобына топтастырады. Тілдер алдымен ірі-ірі семьяларға және жеке
топтарға, ал топтар жеке-жеке тілдерге бөлінеді. Ірі тіл семьялары
25-тен асса, тіл топтары 45-ке жуық. Оның ішінде үнді-еуропалық
тіл семьясында дүниежүзі халқының 2,5 миллиардтан астам, ал
қытай-тибет тіл семьясында 1 миллиардтай адам сөйлейді екен.
96