Page 28 -
P. 28

3.1   Жасуша, ұлпа, мүше, мүшелер жүйесі.

            Өсімдіктер мен жануарлар жасушаларының жіктелуі


            Биологиялық жүйелер
             қаңқа бұлшықеті textbooks nis edu kz
                                                                                  Қалақайға тиіп қалсаң, ти-
                Тірі ағзалар – бір-бірімен өзара әрекеттесіп, біртұтасты          ген  жер  қызарып,  қышиты-
            құрайтын  биологиялық жүйелер. Өсімдіктер мен жануар-                 нын  бәріміз  білеміз.  Өсімдік
                                                                                  жапырақтарындағы  қандай
            лардың мысалында тірі табиғаттың құрылымдық деңгей-                   заттар мұндай реакция ту-
            лерін қарастыруға болады.                                             дырады?
                Жасуша – тірі ағза құрылымының құрылымдық және                    Неліктен    медузаға   тиіп
            функционалдық бірлігі.                                                қалсаң да дәл осындай реак-
                                                                                  ция пайда болады?







                                                  ұлпа
                                  мүше                           жасуша

                                                                                  Тірек сөздер
             ағза
                                                                                  Құрылымдық деңгейлер, жа-
              мүшелер жүйесі                                                      суша,  ұлпа,  мүше,  мүшелер
                                                                                  жүйесі, ағза, өсімдік / жануар
                                                                                  ұлпалары,  миоцит,  нейрон,
             1-тапсырма    Жануарлар мен өсімдіктер жасушаларының құрылымын       нейроглия, талшық, ағаш сақи-
            салыстыр. Ол үшін әрқайсысының ерекшеліктерін ашатын белгілерді       налары.
            іріктеп ал.
            Жануарлар ұлпаларының жіктелуі

                Ұлпа – құрылымы, шығу тегі мен қызметі жағынан ұқсас жасушалар мен жасушааралық
            заттар тобы.

                Ұлпа атауы        Жасуша құрылымының               Орналасуы                   Қызметі
                                       ерекшеліктері
             Эпителий          Жасушалар бір-біріне тығыз ор- Дене жабыны, ішкі       Қорғау, сөл бөлу
                               наласқан, жасушааралық зат на- мүшелердің шырышты
                               шар дамыған                  қабығы, бездер
             Дәнекер           Жасушалар  пішіні  мен  көлемі  Сүйек, шеміршек, май, қан,   Қорғау, тіреу, қан түзу, тасымал-
                               жағынан әртүрлі болады. Жасуша- лимфа                  дау, сақтау, жылу реттелуі
                               аралық зат жақсы дамыған
             Бұлшықет          Цилиндр түріндегі көпядролы жа- Жүрек қабырғасы, қаңқа бұл-
             а)  жүректің  көлде- сушалар (миоциттер)       шықеті
             нең жолақты және                                                         Жүректің жиырылуы, ішкі мү-
                                                                                      шелердің  ерікті қозғалыстары
                                                                                      және жұмысы
             б) тегіс          Ұршық пішінді бірядролы жасу- Ішкі қуыс мүшелер мен қан
                               шалар                        тамырларының қабырғалары
             Жүйке             Жасуша – нейрон, жасушааралық  Ми және жұлын, жүйке түйін- Барлық мүшелер жүйелерінің
                               зат – нейроглия              дері, жүйкелер            үйлесімді жұмысы, сыртқы ор-
                                                                                      тамен өзара әрекеттесу


              28
   23   24   25   26   27   28   29   30   31   32   33