Page 57 -

2-зерттеу Бұлшықет жұмысы мен қажуын зертте. Ол Жұмыс барысы 1 минуттағы қимыл саны

үшін кірқысқышты бас бармақ және сұқ саусақпен ұста. Қол төмен түсірілген
Қолды төмен түсір. Оны 1 минут ішінде барынша тез Қол бас деңгейінен
қысып босат. Бұл жаттығуды тағы да орындай алатыныңа жоғары көтерілген
көзің жеткен уақытқа дейін тынығып ал. Бұл жаттығуды
осы көрсеткіштерін сипаттайды? Графикке сүйеніп, nis edu kz
1 минут ішінде қолыңды жоғары көтерген күйде тағы орында. Нәтижелерді кестеге толтыр. Нәтижелердің
дәйектілігін жақсарту жолын көрсет. Алынған деректердегі айырмашылықты түсіндір. Қажудың жылдамдығы
мен себептері туралы қорытынды жаса.

Өзіңді тексер
1. Суретте шынықпаған адамның жүрегі (А) мен спортшының
жүрегі (Ә) бейнеленген. Суреттерді салыстыра отырып,
физикалық жүктемелердің жүрек құрылысы мен қызметіне
қалай әсер ететіні туралы қорытынды жаса.

2. Дененің қай бөліктерінде тамыр соғуын өлшеуге болады?
Бұны көрсете аласың ба? А Ә

ЖСЖ
3. Жүрек соғу жиілігінің артуына әкелетін дене жаттығу-
ларынан бөлек басқа да факторлар бар ма? Олардың 165
кейбірін атай аласың ба? 145
125
4. Графикте спортшы мен шынықпаған адамның ты- 105
textbooks
ныштық күйдегі, қалыпты дене жаттығуын жасағаннан 85
кейінгі жүрек соғу жиілігі және қалпына келу уақыты
көрсетілген. Графиктегі қай қисық сызық спортшының 65
тынығу орташа жаттығу қалпына келу
жүректің соғу жиілігінің ағзаның шынығу деңгейі мен
қызмет түріне тәуелділігі туралы қорытынды жаса. Жа- 2 4 6 8 10 12 14 16 18 20 22 24 26
уабыңды дәлелде.
уақыт (минутпен)

Күрделілігі жоғары тапсырма Кестеде берілген деректерді пайдалана отырып, берілген сұрақтарға жауап
бер. 1. Шыныққан және шынықпаған адамдардың қайсысында дене жүктемесі жағдайында тамыр соғу жиілігі
қарқынды өзгереді? 2. Шыныққан және шынықпаған адамдарда тыныштық күйінде және дене жүктемесі
3
жағда йында жүрек бір жиырылғанда шығарылатын қан көлемі қанша см -ге өзгереді? 3. Неге шыныққан
адамның жүрегі дене жүктемесі жағдайында анағұрлым тиімді жұмыс істейді?

Шыныққан адамда Шынықпаған адамда
1 Сол жақ қарыншадан Сол жақ қарыншадан
1
минуттағы шығарылатын қан көлемі минуттағы шығарылатын қан көлемі
тамыр тамыр соғу
соғу жиырылғанда 1 минутта жиырылғанда 1 минутта
жиілігі жиілігі
Тыныштық 68 70 см 3 4,76 л 60 60 см 3 3,6 л
күйінде
Жүктеме 86 120 см 3 10,32 л 113 70 см 3 9,3 л
жағдайында

57