Page 64 -
P. 64

6.2   Бұлшықет ұлпалары. Бұлшықеттердің

            құрылысы және қызметі


            Бұлшықет ұлпалары                                        Жүрек
                  textbooks nis edu kz
            түрлері мен құрылысы                                     бұлшықет     Жүрек  бұлшықет  ұлпалары-
                                                                                  ның  жасушалары  импуль-
                                                                     ұлпасы
                Бұлшықет  ұлпалары                                                стерді  қабылдап,  өткізуге
            құрылымы  мен  шығу  тегі                                             қабілетті. Қозу кардиомиоци-
            бойынша  ерекшеленеді,                                                ттер     арқылы     жылдам
                                                                                  беріліп,  ми окардты  тұта-
            бірақ жиырылғыштық қа-                                                стай  қамтиды,  сол  арқылы
            сиет  олардың  барлығына                                              жүрекше мен қарыншалардың
            ортақ. Олар бұлшықет тал-                                 Бірыңғай    ырғақты  жиырылуын  туғы-
                                                                      салалы
            шықтары – миоциттерден                                    бұлшықет    зады.  Жүрек  бұлшықетінің
            тұрады. Бұл жасушалар жүй-                                ұлпасы      бұл  қасиеттері  жүрек  бұл-
            ке импульстерін қабылдай-                  Қаңқа бұлшықет ұлпасы      шықеті  ұлпалары  құрылы-
            ды және оларға жауап береді.         Бұлшықет ұлпасының адам          мымен  қалай  байланысты
                Бұлшықет ұлпалары құ-               ағзасында орналасуы           болатынын ойлан.
            рылысына қарай: бірыңғай
            салалы;  көлденең  жолақты                Бұлшықет ұлпасы
            болып бөлінеді.
                Бірыңғай  салалы  бұл-
            шықет ұлпасы сүйір ұштары          Бірыңғай        Көлденең
            бар ұсақ жасушалардан тұра-        салалы          жолақты
            ды. Әр жасушаның ортасын-                                                Жүрек бұлшықет ұлпасы
            да бір ядро бар. Тыныс алу
            жолдары, қан тамырларының                                             Тірек сөздер
            қабырғалары, асқорыту және         Қаңқа           Жүрек
            жыныс жүйесі мүшелері осы                                             Бұлшықет  ұлпасы,  мио-
                                                                                  цит,  бұлшықет  талшықтары,
            ұлпадан тұрады.                                                       бірыңғай  салалы  бұлшықет
                Көлденең жолақты бұлшықет ұлпаларының жасушала-                   ұлпасы,  көлденең  жолақты
            ры – цилиндр пішінді көп ядролы шоғырлар. Микроскоппен                қаңқа бұлшықет ұлпасы/жүрек
            көлденең жолақты бұлшықет ұлпасы микропрепаратын қа-                  бұлшықет ұлпасы, бұлшықет
            рағанда, белгілі бір ретте жасушалар цитоплазмасында ор-              шоғыры, фасция, сіңір.
            наласқан арнайы бұлшықет нәруыздарынан құралған ақшыл
            және күңгірт жолақтарды көруге болады. Осыған байланысты
            бұлшықет ұлпасы көлденең жолақты деп аталады. Қаңқа бұл-
            шықеттері сіңірлермен сүйектерге бекітіліп, дененің қозға-
            лысын қамтамасыз етеді. Олар көлденең жолақты қаңқа
            бұлшықет ұлпаларының жасушаларынан қалыптасады.
                Жүрек қабырғалары көлденең жолақты жүрек бұл-                           Бірыңғай салалы
            шықет ұлпалары жасушаларынан тұрады. Бұл ұлпаның                            бұлшықет ұлпасы
            жасушалары тармақталып, көршілес жасушалармен бай-
            ланысады және тор қалыптастырады. Жүрек бұлшықет ұл-
            паларының жасушаларында орналасқан митохондриялар
            санының көп болуы жүрек бұлшықеттерінің шаршамай
            жұмыс жасауына мүмкіндік береді.

                                                                                     Қаңқа бұлшықет ұлпасы
              64
   59   60   61   62   63   64   65   66   67   68   69