Page 106 -

textbooks nis edu kz
Халықтың табиғи өсімі – белгілі бір уақыт аралығында туылғандар (N) мен
қайтыс болғандардың (M) саны арасындағы айырманың абсолюттік шамасы.
Есептеу формуласы: К = N – M
Халықтың механикалық өсімі – белгілі бір уақыт аралығында көшіп кел-
гендер мен көшіп кеткендер санының айырмасы.
Есептеу формуласы:
МӨ (механикалық өсім)=П (көшіп келгендер) – В (көшіп кеткендер)
Жалпы халықтық өсім – табиғи өсім мен механикалық өсімнің айырмасы.
Есептеу формуласы: ЖӨ = Т(табиғи өсім) – М(механикалық өсім)
Есептейік. Аталған формулаларды қолдана отырып, Қазақстандағы 2014
жылғы туу мен өлу коэффициентін және табиғи өсімді есепте.

Туылғандар саны – 401066.
Қайтыс болғандар саны – 132236.
Халық саны – 17165239.

Тапсырма Туу коэффициенті мен өлім-жітім коэффициентінің көрсеткіштерін өзара салыс-
тырып, қорытынды шығар.

Салыстырайық. Қазақстандағы демографиялық көрсеткіштерді кестеде
берілген мемлекеттермен салыстырып, қорытынды шығар.

Бірқатар дүниежүзі мемлекеттерінің 2014 жылғы демографиялық көрсеткіштері

Мемлекеттер Туу коэффициенті (‰) Өлу коэффициенті (‰) Табиғи өсімі (%)
Нигер 46,12 12,73 33,39
Пәкстан 23,19 6,58 16,61
Германия 8,42 11,29 −2,87

? 1. Қай мемлекеттің демографиялық көрсеткіші Қазақстаннан төмен және жоғары?
2. Бұл мемлекеттердің экономикалық деңгейінде қандай айырмашылық бар екенін және
оның демографиялық көрсеткішке тигізетін әсерін талда.
Сенің кезегің
1. Демографиялық көрсет-
кіштерді есептеу неліктен
маңызды?
2. Экономикасы дамыған мем-
алып, демографиялық көр-
лекеттердің біреуін таңдап
сеткіштеріне Қазақстанмен
салыстыра отырып баға бер.

106