Page 43 -

textbooks nis edu kz
А – карьер иесі
Эскондида – 1990 жылдан бастап жұмыс жасап келе жатқан
Чили мемлекетіндегі ірі мыс кен орны. 2007 жылы бұл кен орнында
1,5 млн т мыс өндірілді. 2 карьері бар Эскондида кен орны 2011
жылдан бастап жер шарындағы ең ірі мыс өндіруші кен орны болып
табылады. 2011 жылдың ақпан айында Лондон биржасында 1 т мыс
10200 АҚШ долларымен сатылған болатын. Бұл – биржа тарихындағы
ең қымбат баға.

Ә – эколог
Эскондида мыс кен орны жылына миллиондаған тонна су шы-
ғындайды. Мысалы, 1 т мыс өндіру үшін 200–250 т су керек. Мыс
өндіруден бұл ауданда су қоры таусылып, жергілікті жер әлемдегі
ең құрғақ аудандардың біріне айналып отыр. Карьер мен террикон-
дар өте улы болғандықтан жергілікті халықтың денсаулығы мүлдем
нашарлап, ал ауданның жер бедері өте қатты өзгеріске ұшыраған.

Б – карьердегі жұмысшы
Эскондида мыс кен орнында 6 мыңнан астам адам жұмыс
істейді. Жергілікті халықтың көбісі осы кен орнында еңбек етіп,
күн көреді. Бүгінгі күндері мыс сымдары немесе қоспаларынан
5 мыңнан астам өнім өндіріледі. 3-сурет. Эскондидадағы
мыс өндірісі

А

4-сурет

Мен зерттеушімін

• 4-суретте берілген А нүктесі (Эскондида карьері) 1972, 1989, 2000, 2015 жылдарда қалай өзгергенін
анықта.
• Болашақта (2030 жылы) бұл кен орны қалай өзгеруі мүмкін?
• Бұл өзгерістер литосфераға қалай әсер етеді? Оның салдары қандай болуы мүмкін?
• А, Ә, Б ресурстарында берілген ақпаратпен танысып, қорытынды жаса.
Сенің кезегің
1. 3-суретті пайдаланып, «Литосфераның адамға әсері», «Адамның литосфераға әсері» тақырыптарына сызба сыз.
2. Өзің тұратын жердің жер бедері қандай шаруашылық түрін жүргізу үшін қолайлы? Таныстырылым
жаса.

43