Page 94 -

textbooks nis edu kz
1-суретте географиялық қабықтың басқа да қабықтармен 1
әрекеттесуі графикалық түрде көрсетілген. Мысалы, жер
бетінде бір ойыс пайда болды. Сол ойысқа үздіксіз жауын
2
жауғандықтан су толды. Уақыт өте келе сол ойысқа өсім-
діктер өсе бастады. Кейін сол өсімдіктермен қоректенетін
жануарлар пайда болды. Егер осы қабықтың бірі өзгеріске 3
ұшыраса, онда барлық қабық та өзгеріске ұшырайды. Бұл
географиялық қабықтың басқа да қабықтармен өзара тығыз
4
байланысын көрсететін график болып табылады.

? 1. Географиялық қабықтың қалыптасуына қандай алғышарттар қа- 5
жет?
2. Дүниежүзілік су айналымы географиялық қабықтың біртұтас екен-
дігінің мысалы бола алады ма? 6

Өткен сыныпта географиялық қабықтың құрылысы ға-
ламшарлық, аймақтық және жергілікті болып бөлінетінін 1 – Арктикалық белдеу; 2 – Қоңыржай
белдеу; 3 – Субтропиктік белдеу;
қарастырдық. Географиялық қабықтың ғаламшарлық түріне 4 – Субэкваторлық белдеу; 5 –Экваторлық
Жердің шартәрізді болуы, құрлық пен мұхиттардың бөлі- белдеу; 6 – Тропиктік белдеу
нуі, мұздықтардың таралуы жатады. Аймақтық құрылымына 2-сурет. Географиялық
қабықтың ғаламшарлық
әртүрлі аймақта орналасқан материктер мен мұхиттардың
және аймақтық құрылымы
айырмашылықтары, құрлықтың жер бедері, табиғат зона-
лары және т.б. жатады.

? 1. Географиялық қабықтың ғаламшарлық құрамы қандай?
2. Материктердің жер бедері, климаты мен жануарлар дүниесі не-
ліктен әркелкі?
3. Мұхиттардағы тіршілік неліктен бір-біріне ұқсамайды?
4. Табиғат зоналарының қалыптасуына климаттық белдеулер әсер Орман
етеді ме?
Географиялық қабықтың жергілікті түріне бірнеше
м²-ден бірнеше км² жерді қамтитын өзен аңғары, суайрық-
тар, батпақты жерлер, орман, кішігірім көлдер және т.б. жа-
тады.

? 1. Сен тұратын жерде 3-суретте көрсетілгендей географиялық қа-
Көл
бықтың қай түрі кездеседі?
2. Сол географиялық қабық түрінің қалай қалыптасқанын сипаттап
бер.

Сенің кезегің
1. Географиялық қабықтың құрамы мен құрылысына сипаттама
бер.
2. Географиялық қабықтың қалыптасуын түсіндір.
Батпақ
3. «Егер де географиялық қабықтың кез келген бір қабаты болмаса
не болар еді?» деген тақырыпта ойтолғау жаз.
3-сурет. Географиялық
қабықтың жергілікті түрлері

94