Page 126 -

СЕН БҰЛ САБАҚТА: 5.4.1 Дүниежүзілік шаруашылық
дүниежүзілік субъектілері
шаруашылық
субъектілерін
сипаттауды үйренесің.
Дүниежүзілік шаруашылық субъектілер
ТІРЕК СӨЗДЕР: 1. Ұлттық 2. Халықаралық 3. Трансұлттық 4. Аймақтық
ЖОБАЛЫҚ НҰСҚА
шаруашылықтар экономикалық корпорациялар интеграциялық
■ мемлекет ұйымдар топтар
■ білестік
Дүниежүзілік шаруашылықта шаруашылық іс-әрекет субъ-
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
■ ұлтаралық бірлестік
ектілері арқылы жүзеге асырылады. Бұл субъектілер өндіріс
■ ұлттық шаруашылық
жағдайы мен даму факторларын айқындап, олардың өзара бай-
■ интеграциялық топтар
ланысын жүзеге асырады. Шаруашылық субъектілеріне өзіндік
■ ортақ мүдде
капиталы қалыптасқан, дүниежүзілік шаруашылық кеңістігінде
■ капитал
өндірістік іс-әрекетін жүзеге асыратын, сонымен қатар халықа-
■ бюджет
ралық деңгейде құқығы мен міндеттері бар бірліктер жатады.
Мұндай субъектілерге мемлекеттер, трансұлттық корпораци-
Шаруашылық ялар (ТҰК), аймақтық интеграциялық топтар мен халықаралық
субъектілеріне не экономикалық ұйымдар жатады. Мемлекет – дүниежүзілік
жатады?
шаруашылықтың негізгі субъектісі. Мемлекет қоғамның саяси
және экономикалық ұйымдасқан формасы болып есептеледі.
Ұлттық шаруашылық Мемлекеттің дамуы ұлттық шаруашылықпен тығыз байла-
(national economy) – ел нысты. Ұлттық шаруашылық көбіне көп тармақталған жүйе
экономикасының мате- болғандықтан, мемлекет билік көзі ретінде өз капиталын жинау
риалдық өндіріс пен өн- мақсатында шаруашылық тармақтарын әрі қарай дамытуды
дірістік емес салалары-
ның еңбек бөлінісімен немесе жаңа тармақтарды қарастыруы мүмкін.
байланысқан жиынтығы.

Халықаралық эконо- Аймақтық және халықаралық экономикалық Мысал
микалық ұйымдар ұйымдар
(international economic Дүниежүзілік шаруашылық көлемінде жұмыс ДСҰ, ЮНКТАД,
organizations) – елдердің атқаратын, ғаламдық ұйымдар ФАО
белгілі бір топтарын
ХЭҚ арнайы салаларында жұмыс атқаратын Дүниежүзілік банк,
біріктіретін тауарлар-
(сауда-саттық, қаржы жүйелері, экономикалық ХВҚ
дың, капиталдың, жұмыс
жәрдем беру)
күшінің халықаралық
қозғалысының дамуын Аймақтық ЕО, НАФТА, АСЕАН,
реттеу, осы ұйымдарға Меркосур
қатысушы елдердің Жекелеген елдердің бір салада сұраныстарын ОПЕК
дамуына жәрдемдесу қамтамасыз ету
мақсатын көздейтін ха- Интеграциялық топтардың мүддесін қорғау ЕАСТ
лықаралық үкіметаралық
Бейресми Лондон клубы,
ұйымдар.
Париж клубы
▲ Аймақтық және халықаралық экономикалық ұйымдар

126