Page 49 -

3. Физикалық география Физикалық география
3.

3.3 Гидросфера

Сенің өміріңдегі судың маңыздылығы қандай? Сен бұл тарауда:
ЖОБАЛЫҚ НҰСҚА
■ су ресурстарының маңызын түсінесің;
■ су ресурстарының ластану көздерін
Пәнаралық байланыстар: анықтайсың, шешу жолдарын ұсынасың;
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
биология, экология. ■ су апаттарын анықтайсың және олардың
алдын алу шараларын ұсынасың;
Пәнішілік байланыстар: ■ су қорларының азаюына әсер етуші
факторларды жіктейсің және болашағына
атмосфера, биосфера, әлеуметтік география. болжам жасайсың.

Біз Жерді бетінің шамамен 78%-ын су алып ЕСІҢЕ ТҮСІР!
жатқан «көгілдір ғаламшар» деп ойладық. Бірақ
ғаламшардың масштабымен салыстырғанда Дүни- 8-сыныпта құрлық суларының негізгі түрлерін білдің.
ежүзілік мұхит – бұл судың өте жұқа қабаты екен. Оларға сипаттама бердің, өзендер мен көлдердің
Геологиялық қызмет мамандары судың көлеміне қа- пайда болуын, қалыптасу факторларын талдадың.
тысты инфографиканы құрды. Олар судың Жермен Өзендердің гидрологиялық режимін түсіндірдің.
салыс тырғанда қаншалықты кішкене екенін дәлел- Экологиялық мәселелер мен су апаттарының алдын
деді. Суретте барлық судың, соның ішінде өсімдіктер алу шараларын ұсындың.
мен жануарлар, адамдардың денелерінің ішіндегі су
көрсетілген. Шардың диаметрі – 1384 км, көлемі –
1 386 000 000 км . Барлық өзендерде, көлдерде, бат-
2
пақтарда және жерасты суларында сұйық тұщы су
көлемі – 10 633 450 км .
2
Сонымен, кішкентай көк нүкте ғаламшардың
барлық көлдерінен және өзендерінен таза су болып
3
табылады, көлемі – 93 113 км . Бұл салыстырмалы
есептеу ресейлік гидролог Игорь Шикломановтың
ғаламшардың су көлемін бағалауға негізделген.
Дүниежүзілік мұхит суының нақты көлемін
Игорь Шикломанов пен Алексей Соколов ХХ ғасыр-
да алғаш рет анықтаған.
1983 жылы Гамбург конференциясында жер ға-
ламшарындағы дүниежүзілік мұхит суының көлемі
1,338 млрд км -ге тең деген есептеулер нәтижелері
3
жарияланды. 2010 жылы АҚШ зерттеушілері Мэтью
Шаррет пен Уолтер Смит жер серіктері бақылаула-
ры арқылы бұл бағалауды 0,3% ұлғайтты. Сонымен,
3
нақты дүниежүзілік мұхит суы көлемі – 1,349 млрд км .
11,7 мың жыл бұрын голоценде басталған мұз-
басудан кейінгі кезеңінен осы уақытқа дейін ғалам- ▲ Су қорының салыстырмалы бейнесі
шардағы тұщы су қоры көлемі өзгермеген. Бірақ
адамзат қауымдастығының суды тұтыну көзқарасы
қатты өзгерген. Зерттеулер бойынша адамзат өз қа-
жеттілігіне жылына 46-47млн км тұщы су жұмсайды.
3
49