Page 47 -

лып табылады. Далалы аймақтарға қарағанда, қаладағы өндіріс аптап ыстық, көктем айла-
орындары, инфрақұрылымы және көлік санының көп болуына рында күннің күрт жылы-
нуы немесе температура-
байланысты қаланың «микроклиматы» қалыптасады. Әсіресе
ның күрт төмендеуі.
халық саны 1 млн-нан асатын ірі қалаларда атмосферадағы
0
жылдық орташа температура 1–3 C-қа дейін артқан. Мыса- Акклиматизация – адам-
ның өзгерген климат-
лы, Мәскеу, Шанхай сияқты ірі қалаларда соңғы 100 жылда
тық және географиялық
температура 1–3 C-қа дейін көтерілген деп болжануда. Ме- жағдайларға бейімделу
0
ЖОБАЛЫҚ НҰСҚА
гаполистерде атмосфера құрамында көмірқышқыл газының үдерісі. Жаңадан бейім-
көп болуы, қаланың жоғарғы бөлігінде тұмшалардың пайда делу және жануарларды
немесе өсімдіктерді жаңа
болуына әсер етуде.
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
аудандарға көшіру үдерісі
не ағзалардың тіршілік ету-
Климаттың өзгерісі су ресурстарына қалай әсер етеді?
дің жаңа немесе өзгерген
Жер шарындағы тұщы су көздері климатпен тығыз байланыс- жағдайларына бейімделуі.
ты. Температураның жоғарылауы әсерінен өзен суы азайып,
құрғауы мүмкін. Сонымен қатар мұздықтардың еруіне әсерін ПРАКТИКАЛЫҚ
ТАПСЫРМА
тигізеді. Тұщы су қорын сақтау қазіргі уақыттағы ең маңызды
мәселе болып табылады. Дүниежүзінде халық саны-
ның артуына байланысты
көмірқышқыл газының
атмосфераға шығарылуы.

Халық саны Көмірқышқыл газының бөлінуі (млн тонна)

Жыл (млн)

1750 790 11
1912 жыл 2002 жыл 1800 980 29

▲ 2-сурет. Килиманджаро шыңындағы мұздықтардың еруі 1850 1260 198
1900 1650 1960
СУРЕТПЕН ЖҰМЫС 1950 2550 5982
1. 1912–2002 жылдар аралығындағы мұздықтардың еру себептерін са- 2000 6060 25620
лыстыр.
2. Мұздықтардың еру себептерін болжа. 1. Кестедегі мәліметтерді
пайдаланып, диаграм-
БІЛІМІҢДІ ШЫҢДА ма сыз. Жылдар бой-
1. Орал мен Қарағанды қалаларының микроклиматын зертте. Қай ынша көмірқышқыл
қаланың ластану деңгейі жоғары? Неліктен? газы мөлшерінің ар-
2. Қалалардың микроклиматын жақсарту жолдарын ұсын. туына әсер еткен фак-
3. Өзің тұратын аймақтың климаттық ерекшеліктері қандай? торларды талда.
2. АКТ-ны пайдаланып,
ауасы қатты ластанған
10 қаланың тізімін
жаса. Осы қалалардың
ластану себептерін
анықта.

47