Page 81 -

Қазіргі уақытта көші-қонның ең көп түрі – әлеуметтік-эконо- Ақыл-ойдың «жылжуы»
микалық себептер, яғни, еңбек миграциясы мен саяси босқын- немесе брейн-дрейн
(brain drain) – жоғары
дар. Ал ХХ ғасырдың екінші жартысынан бастап көші-қонның
білімді мамандардың ха-
жаңа түрі – «ақыл-ойдың жылжуы» басталды. Басым бағыттары лықаралық қозғалысы.
экономикасы дамушы елдерден дамыған елдерге қарай жүрді. Еңбекке қабілетті білік-
Еңбек миграциясына байланысты елдерді екі типке бөлуге ті мамандар мен білімді,
ЖОБАЛЫҚ НҰСҚА
болады. Олар жіберуші (донор) елдер – бұл мемлекеттерден ха- күш-қуаты мол жастардың
басқа елге көшуі.
лықтың белсенді бөлігі, яғни жұмыс күшінің эммиграциялануы
қарқынды жүреді де, көші-қон сальдосы теріс болады. Екіншісі Маятниктік көші-қон
(Pendulum Migration) – ха-
қабылдаушы елдерде – белсенді түрде жұмыс күшінің имми-
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
лықтың тұрғылықты жері-
грациялануы жүреді. Нақтырақ айтсақ, мигранттар Солтүстік
нен басқа елді мекенге
Африка мен Оңтүстік-Батыс Азиядан Батыс Еуропаға, Оңтүстік күнделікті жұмыс немесе
Азиядан Парсы шығанағына, Оңтүстік-Шығыс Азия мен Латын білім алу мақсатындағы
Америкасынан АҚШ-қа қарай қоныс аударуда (2-сызба). қозғалысы.
Миграция сальдосы
(итал. saldo – қалдық) –
ОҢТҮСТІК ЖӘНЕ көшіп кеткен және келген
АФРИКА ЛАТЫН АМЕРИКАСЫ
ШЫҒЫС ЕУРОПА мигранттар арасындағы
айырма. Оң сальдо – ха-
лықтың өсіміне, ал теріс
сальдо – халықтың азаюы-
БАТЫС на әсер етеді.
ЕУРОПА АУСТРАЛИЯ АҚШ
ПРАКТИКАЛЫҚ
ТАПСЫРМА
Мәтінді және 2-сызбаны
ПАРСЫ ШЫҒАНАҒЫ АЗИЯ ОҢТҮСТІК-ШЫҒЫС пайдаланып, кескін картаға
ЕЛДЕРІ АЗИЯ ЕЛДЕРІ
донор және қабылдаушы
елдердегі көші-қон қозға-
лысын сыз.
ОҢТҮСТІК АЗИЯ ЕЛДЕРІ

құрлықаралық көші-қон құрлықішілік көші-қон

▲ 2-сызба. Халықаралық көші-қонның орталықтары

Халықаралық көші-қон заңдылықтары

1. Көші-қон үдерісінде қазіргі уақытта басты орынды мем-
лекетаралық еңбек миграциясы алады.
2. Мигранттар арасында жоғары маманданған кәсіби еңбек
күшінің үлесі өсуде.
3. Құрлықаралық, мемлекетаралық заңсыз көші-қонның
көбеюі байқалуда.
4. Халықаралық көші-қон қоғамның әлеуметтік-экономи-
калық өмірінде күнделікті құбылыс болды. Бұл үдеріс тұрақты ▲ 1-сурет. Еріксіз
түрде дамуда. Әлемдік еңбек көші-қон айналымына көптеген көші-қон

81