Page 84 -

СЕН БҰЛ САБАҚТА: 4.1.2 Еңбек ресурстарының сандық
еңбек ресурстарының және сапалық құрамы
сандық және сапалық
құрамына баға беріп,
демографиялық жүктеме Еңбек ресурстары дегеніміз – мемлекет экономикасында жұ-
коэффициентін мыс істеуге қабілеті бар жалпы адамдар тобы. Еңбек ресурсын
есептейсің.
география ғылымында төрт түрлі бағытта бағалауға болады.
ЖОБАЛЫҚ НҰСҚА
Олар: демографиялық, экономикалық, әлеуметтік, статистика-
ТІРЕК СӨЗДЕР:
лық. Әр бағалау түрінің маңызы бар, мысалы, статистикалық
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
■ сандық және сапалық бағалау кезінде, еңбек ресурстарының жасы ескеріледі. Қа-
құрам зақстанда еңбек ресурстары ерлер үшін 16–63 жас, ал әйелдер
■ жұмыс күші үшін 16–60 жас аралығын қамтиды. Еңбек өнімділігі бойынша
■ еңбек өнімділігі 16 жастағы оқушы немесе студент пен 60 жастан асқан қарт
■ жұмыссыздық адамның еңбек өнімділігі 25–49 жас аралығындағы азамат-
тардан төмен болуы мүмкін. Еңбек ресурстарын бағалаудың
тағы бір маңызды аспектісі – ол еңбек ресурстарының құрамын
Еңбек ресурстарының анықтау.
сандық және сапалық Еңбек ресурстарының сандық құрамында:
құрамы деген не? – еңбек ресурстарының жалпы саны (Қазақстанда олардың
саны 13 млн-ға жуық);
– бір жұмысшының бір жылдағы орта есеппен алғандағы
Демографиялық жүк-
теме (demographic жұмыс жасау уақыты ескеріледі.
burden) – еңбек етпейтін Еңбек ресурстарының сапалық құрамында:
халықтың еңбек ететін – еңбек ресурстарының физиологиялық ерекшелігі, яғни
әлеуметтік топқа түсіретін денсаулық жағдайы, жұмыс істеу қабілеттілігі;
жүктемесі.
– еңбек ресурстарының зияткерлік мүмкіндіктері мен қа-
Экономикалық белсен- білеті;
ді халық (economically – еңбек ресурстарының мамандығы, жұмыс істеу өнімділігі,
active population) – нақты тәжірибесі мен білім деңгейі ескеріледі.
жұмыс жасап жүрген не-
месе жұмыс іздеп жүрген
Экономикалық еңбекке Экономикалық еңбекке
ел тұрғындарының бір
қабілетсіз халық қабілетті халық
бөлігі.
Оқушылар (16+) 1039 млн Жұмыспен қамтылған 8976,8 млн
Еңбек ресурстары (labor
resources) – еңбек етуге ОКБ/ЖОО 855 мың Жұмыссыздар 4370,8 млн
қабілетті, шаруашылық студенттері
саласында жұмыс істеу- Зейнеткерлер 1915 мың
ге қажетті білім деңгейі Мүгедектер 625 мың
бар, мемлекеттегі дені
сау халық. Бала күтіміндегі 145 мың
әйелдер
Жалпы 3947,6 млн Жалпы 9112 млн

▲ Қазақстанның еңбек ресурсы көрсеткіші

84