Page 79 -

4. Геодемография

Адам және ландшафт арасындағы байланыс
қандай? Сен бұл тарауда:
■ халық миграциясының басты бағыттарын,
себептерін түсіндіруді;
ЖОБАЛЫҚ НҰСҚА
Пәнаралық байланыс: ■ миграция сальдосын есептеуді;
■ еңбек ресурстарының сандық және
тарих.
сапалық құрамына баға беруді;
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
■ демографиялық жүктеме коэффициентін
Адамзат баласының ғаламшарда таралуы және есептеуді;
қоныстануы әркелкі. Климаттық, тарихи, әлеуметтік-
■ елді мекендердің түрлерін, олардың
экономикалық факторларға байланысты дүниежүзі
функционалды зоналарын сипаттауды;
халқы белгілі бір аймақтарда көп, кейбір аймақтарда
аз қоныстанған. Дүниежүзі халқының ғасырлар бойы ■ урбандалу үдерісін, себеп-салдарын
бір аймақтан екінші аймақтарға көшуі нәтижесінде талдауды;
ғаламшарға таралып, қоныстануынан елді мекендер ■ урбандалумен байланысты
қалыптаса бастады. Қоныстану бойынша елді ме- проблемалардың шешу жолдарын
кендер түрлерге бөлініп, белгілі бір функционалды ұсынуды үйренесің.
зоналарда орналасады. Елді мекендегі халық саны,
экономикалық жүйесі мен шаруашылығына байла-
нысты ерекшеліктері болады. Қалалық елді мекен-
дерде қызмет көрсету түрлері мен шаруашылық
ЕСІҢЕ ТҮСІР!
салалары дамыған болса, ауылдық елді мекендерде,
негізінен, ауыл шаруашылығы немесе белгілі бір Сен 7-8-сыныптарда «Геодемография» тарауында
табиғи ресурстарды өндіруге байланысты қызмет дүниежүзі халқының тығыздығы, аймақтар бой-
түрлері дамуы мүмкін. Қазіргі уақытта дүниежүзінде ынша таралуымен танысқан едің. Халық тығыздығы
қала халқының үлесі артуда және елдің даму дең- формуласын пайдаланып, жекелеген елдердің халық
гейіне байланысты қалалық қоныстардың қызметі тығыздығын анықтап, әсер еткен факторларды си-
мен ерекшеліктері әртүрлі. Қала халқының санына паттадың. Халық тығыздығының артықшылықтары
байланысты «мегаполистер», «миллионер-қалалар», мен кемшіліктерін қарастырып, ел үшін маңызын
«агломерациялар» деген ұғымдар көп қолданылады. бағаладың. Сонымен қатар ғаламшардағы халық
Қазіргі уақытта халықтың әлем бойынша қозғалу санының аймақтар бойынша ерекшелігін, халық
үдерісі қарқынды жүруде. Елдердегі саяси, экологи- саны аз немесе көп елдердегі демографиялық көр-
ялық, экономикалық және әлеуметтік себептерге сеткіштерді салыстырып, талдадың. «Демографиялық
байланысты дамушы елдерден дамыған елдерге жарылыс», «дағдарыс» ұғымдарымен танысып, жеке
сыртқы көші-қон үдерісі артқан. Ал ішкі көші-қон – елдердегі халық санынына қатысты мәселелерін
мемлекет ішіндегі ұзақ мерзімге, яғни тұрақты немесе қарастырдың.
қысқа мерзімге халықтың уақытша қозғалысы.

79