Page 89 -

Берджес Хойт ЗЕРТТЕ
Бреджесс және Хойт мо-
дельдерінің ерекшеліктері
қандай?
Қазақстан қалаларының
функционалды зоналары
қайсы модельге ұқсайды?
мекендердің үлесі әртүрлі болады. Дамыған елдерде ауылдық ҰСҚА

Орталық бизнес ауданы (ОБА)
Орталық бизнес ауданы (ОБА)
Зауыттар/Өнеркәсіп
Зауыттар/Өнеркәсіп
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
Жұмысшы табының тұрғын үйлері
Жұмысшы табының тұрғын үйлері
Орта тап тұрғын үйлері
Орта тап тұрғын үйлері
Жоғары класс тұрғын үйлері
Қала шеті
Ауылдық елді мекен – бұл ел аумағында халықтың өмір
сүруін аумақтық ұйымдастырудың бір түрі – тұрақты немесе
ЖОБАЛЫҚ Н
уақытша тұруға арналған ауылдар жиынтығы. Дүниежүзі ел-
дерінің даму көрсеткіштеріне сай ауылдық және қалалық елді

елді мекенде ауыл халқының саны аз, алайда фермерлер ауыл
шаруашылығы өнімдерін өсіріп, елді қамтамасыз етеді. Ал
керісінше дамушы елдерде ауыл халқының саны артып келеді.
Себебі таза табиғи өсімдік шаруашылығының өнімдері үлкен
сұранысқа ие. Сондықтан халық саны көп елдерде ауылдық
елді мекендерді орман, балық, құс, егін шаруашылығы арқылы
дамытуға болады. Мысалы, Азияда (65%), әсіресе Үндістанда
(73%) және Қытайда (70%), сондай-ақ Африкада (70%) ауыл
халқының үлесі жоғары. Шамамен дүниежүзі бойынша 12–20 ▲ Ауылдық елді мекендер
миллионға жуық ауылдық елді мекен бар.
Ауылдық елді мекеннің жоспарлау құрылымы әртүрлі және
тұрақты сыртқы қатынастарды ескере отырып, негізгі функ- БІЛІМІҢДІ ШЫҢДА
циялардың (тұрғын үй – өндіріс – қызмет) кеңістіктік үйлесімін 1. Елді мекендер қан-
алдын ала анықтайды. Оның жоспарлау ұйымының маңызды дай ерекшеліктерге
байланысты бөлі-
принципі аумақтың функционалдық аймақтарын бөлу болып
неді?
табылады. Табиғи жағдайларды және санитарлық-гигиеналық 2. Қазақстанның саяси
талаптарды ескере отырып, оны пайдалану сипатына сәйкес картасынан моноқа-
елді мекеннің ауданын бөлу. Ауылдық округ аумағында, әдетте, лалардың орнала-
екі негізгі аймақ бар: тұрғын және өнеркәсіптік. суын көрсет.
3. Неліктен қалалық
Сонымен қатар атқаратын қызметіне сәйкес моноқалалар
елді мекендердің
(бірсалалы) да болады. Қалалар өнеркәсіп өндірісі мен шикізат фунционалды зо-
өндіру бағытында құрылады. Моноқаладағы еңбекке жарам- налары ауылға қа-
ды халықтың 20%-дан астамы өнеркәсіп өндірісіндегі маман- рағанда күрделі ор-
дар болады. Қазақстандағы моноқалаларға Теміртау, Рудный, наласқан? Бірнеше
себептеріне мысал
Жаңаөзен, Екібастұз, Кентау, Лисаков, Теміртау, Сәтбаев және
келтір.
т. б. қалалар жатады.
89