Page 90 -

СЕН БҰЛ САБАҚТА: 4.1.4 Халықтың урбандалу үдерісі
урбандалу үдерісін, себеп-
салдарын талдайсың, Урбандалу – әлемнің әр аймағында әртүрлі деңгейде жүретін
урбандалумен
байланысты үдеріс. Ең алғаш адамдар еңбек ету саласына, қоғамдық және
проблемалдарды шешу тарихи ерекшеліктеріне байланысты қалаларда қоныстана
жолдарын ұсынасың. бастады. 1900 жылдары дүниежүзі халқының 14%-ы қалада
ЖОБАЛЫҚ НҰСҚА
тұрса, 2000 жылы 50%-ға жетіп, XXI ғасырда қала халқы мен
ТІРЕК СӨЗДЕР: ауыл халқының саны теңесті. Қалалардың қалыптасуы кейбір
аймақтарда ертерек басталып, жоғары экономикалық және
■ қалалар
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
зияткерлік әлеуетін қалыптастырса, кейбір аймақтарда кенже
■ ауыл қалқы
дамыды. Қазіргі уақытта жекелеген аймақтар бойынша урбан-
■ миллионер-қала
далу көрсеткіші әртүрлі. Мысалы, Еуропа елдерінде урбандалу
■ жоғары
инфрақұрылым деңгейі жоғары, бірақ қала халқының саны Азия елдерімен
салыстырғанда аз. Азияда урбандалу көрсеткіші төмен болға-
■ әлеует
нымен, қала халқының саны көп және ауқымы да кең.
Урбандалуға әсер етуші факторлар: қаладағы жұмыс орын-
Урбандалудың дарының көп болуы, өнеркәсіптің дамуы, жоғары білім алу
жоғарғы қарқыны мүмкіншілігі, жоғары инфрақұрылым, мәдени ошақтардың
қандай мәселелер шоғырлануы, жоғары жалақы, жаһандану, жол торабы мен
тудырады? сауда орталықтары.

У рбандалу ( л а т.
urbanus – қалалық) де-
геніміз – қала халқының
өсуі, қалалардың көбеюі
және қала жүйелері мен урбандалу
қазіргі уақыттағы қала- көрсеткіші:
лардың рөлінің артуы. 0-25 %
25-50 %
Субурбандалу (лат. sub –
50-75 %
маңында, urbanus – қа- 75-100 %
лалық) – қалалар мен
серік-қалалардың, үлкен
қалалардың айналасын- ▲ 1-сурет. Дүниежүзі елдерінің урбандалу көрсеткіші
да қала маңы аймағының
жедел өсу үдерісі.
ПРАКТИКАЛЫҚ ТАПСЫРМА
Жалған урбандалу (false
urbanization) – қала ай- 1. 1-суреттегі картаны пайдаланып, кестеге бес мемлекеттен урбандалу
наласында босқындар көрсеткіші бойынша топтастыр.
мен кедей үйсіздерге Қала халқының Қала халқының Қала халқының Қала халқының
толы аудандардың көбе- үлесі 75%–100% үлесі 50%–75% үлесі 25%–50% үлесі 0%–25%
юі, қала халқының саны
өскенімен қала өркени- Кемелденген Дамыған Қалыптасқан Дамымаған
етінің дамымауы. урбандалу урбандалу урбандалу урбандалу

90