Page 121 -

7.2 Сілтілік-жер металдар

4 Химиялық элементтер: бериллий Be, магний Суретті
Be зерделе. Бұл
9,012 Mg, кальций Ca, стронций Sr, барий Ba, радий
бериллий суреттерді не
Ra – Д.И. Менделеевтің химиялық элементтердің
12 біріктіреді?
Mg периодтық жүйесінің 2 (II)-топ элементтеріне жа-
24,312
магний тады. Кальций, стронций, барий және радийдің
20 қасиеттері ұқсас, сондықтан оларды сілтілік-жер
Ca
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
40,080 металдар тобына біріктіреді. Бұл элементтің оксид-
кальций тері суда сілтілер түзіп әрекеттеседі. Бериллий мен
38 ТІРЕК СӨЗДЕР:
магний суда ерімейтін негіздер түзеді. Бериллий
Sr дың Д.И. Менделеевтің химиялық элементтердің период-ҰСҚА
87,620
стронций гидроксиді екідайлылық қасиет көрсетеді. Кейде ■ сілтілік-жер металдар
56 магнийді (қасиеттері бойынша) сілтілік-жер ме-
Ba ■ оксидті қабықша
Магний ЖОБАЛЫҚ Н
137,340 талдарға жатқызады.
барий
88 1-ТАПСЫРМА. Мәтінді мұқият оқы. Сілтілік-жер металдар-
Ra
[226] Сілтілік-жер
радий тық жүйесіндегі орнын мұқият зерттеп, мәтіндегі қателерді металдары
түзетіп, шешіміңді түсіндір. (alkalineearthmetals) –
Сілтілік-жер элементтерінің физикалық қасиеттері ұқсас, бірақ құрылысы Д.И. Менделеевтің хи-
бір-біріне ұқсамайды. Осы элементтердің сыртқы энергетикалық деңгейінде миялық элементтердің
1–4-ке дейін электрондар орналасқан, сондықтан қосылыстарында олар периодтық жүйесінің
(–4)-тен (+4)-ке дейінгі тотығу дәрежесін көрсетеді. Сілтілік-жер элемент- 2 (II)-тобының химиялық
2
2
терінің жалпы электрондық формуласы: ns np . Mg – Ra қатарында атом элементтері: кальций,
радиусы кішірейеді, электртерістілігі тұрақты болып қалады, металдық стронций, барий, радий.
қасиеттері күшейеді.
Оксидті қабықша
Сілтілік-жер металдар – жай заттар. (oxidefilm) – металды
Физикалық қасиеттері. қоршаған ортаның әсері-
нен қорғайтын металдың
Қасиеттері бойынша сілтілік-жер металдар сілтілік метал- беткі қабатындағы жұқа
дарға ұқсас келеді. Бірақ олар сілтілік металдарға қарағанда қабықша.
қатты, балқу және қайнау температуралары жоғарылау болады
(кесте).
Сілтілік-жер металдардың физикалық қасиеттері

Физикалық қасиеттері
Химиялық
Металл тығыздығы,
байланыс типі түсі T , ˚C T , ˚С
г/см 3 балқу қайнау
металдық күміс түсті ақ 1,74 651 1107
Кальций металдық күміс түсті ақ 1,54 850 1480
Стронций металдық күміс түсті ақ 2,63 770 1380
Барий металдық күміс түсті ақ 3,76 710 ~ 1640
Радий металдық күміс түсті ақ ~ 6 960 ~ 1740

121