Page 125 -

Азот пен алюминий 800˚С шамасындағы температурада, ал Алюмотермия
көміртекпен 2000˚С-қа дейін қыздырғанда әрекеттеседі. Егер (aluminothermy) – метал-
дарды кендерінен алю-
алюминий мен иод ұнтақтарының қоспасына бірнеше тамшы
миниймен тотықсыздан-
су тамызса алюминий иодидінің күлгін түсті түтіні бөліне бас- дырып алу әдісі.
тайды (3-сурет).
2-ТАПСЫРМА. Берілген сызбамен танысып, тапсырмаларды орында: + Hal 2 (галогенидтер)
ЖОБАЛЫҚ НҰСҚА
1) сызбаға сай реакция теңдеулерін жаз;
2) элементтердің тотығу дәрежесін көрсет; + S (сульфидтер)
3) теңдеулердің коэффициенттерін электрондық баланс әдісімен Al
қойып шық. + N
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
2 (нитридтер)
Оксидті қабықшасының тұтастығы бұзылған жағдайда алю-
миний сумен әрекеттеседі: + C 2 (карбидтер)
2Al + 6H O =2Al(OH) + 3H
(қ.) 2 (с.) 3(қ.) 2(г.)
Алюминий металдарды оксидтерінен тотықсыздандырады.
Осы қасиеті өндірісте кейбір металдарды алу үшін қолданыла-
ды: вольфрам, ванадий, хром және т. б. (алюмотермия).
Cr O + 2Al =2Cr + Al O3
2 3(қ.) (қ.) (қ.) 2 (қ.)
Екідайлы қасиет көрсететін алюминий қышқылдармен де,
сілтілермен де әрекеттеседі.

СҰРАҚТАР МЕН ТАПСЫРМАЛАР
1. Алюминий мен оның құймалары темір мен оның құймаларының
өнеркәсіпте қолданылуынан кейін екінші орында: олар электро-
техникада, ұшақ жасауда, тағам және фармацевтика өнеркәсібінде
қолданылады. Алюминийді қолдану олардың қандай физикалық
және химиялық қасиеттеріне негізделеді? ▲ 3-сурет. Алюминий
мен иодтың
2. Алюминийдің көптеген металдарды олардың оксидтерінен тотық- әрекеттесуі
сыздандыруы өнеркәсіпте металдарды алудың бір әдісі – алюмо-
термия қолданылады. Құрамында 20% тотықсызданбайтын қоспа-
лары бар 17.5 кг кальцийдің табиғи оксидінен кальцийдің қандай
массасын алуға болады? СЕН БІЛЕСІҢ БЕ?
3. 1875 ж. француз ғалымы П. Э. Лекок де Буабодран галий деп атаған Сом күйіндегі алюминий
элементті ашты. Оның болуын 1871 ж. Д. И. Менделеев болжаған. алғаш рет ай грунтында
Галлий периодтық кестенің 13 (III)- тобында орналасқан. Алюминий табылған. Ай грунтының
мен галийді салыстырып, ұқсастықтары мен айырмашылықтарын сынамасы «Луна-20» жер-
анықта. серігінің континентті бө-
лігі автоматты станциясы
арқылы алынған (ақпан,
1972 ж.).

125