Page 124 -

7.3 Алюминий

Түсіндір. Алюминий (латын тілінен аударғанда «алюмен» – «квасц») ХІХ ғасыр-
1. Неліктен дың ортасында ашылды. Алғашқы кезде алюминий зергерлік бұйымдар,
алюминий зергерлік декор мен скульптуралық композициялардың бағалы элементтерін жа-
бұйымдар жасауда сауда қолданылды (1-сурет).
ЖОБАЛЫҚ НҰСҚА
қолданылады? Ол кездегі алюминийдің құны күміс пен алтынның бағасынан жоғары
2. Неліктен ХІХ болды. Бірақ уақыт келе алюминийдің бағасы құлдырады. Алюминий әлі
ғасырдың соңында де зергерлік бұйымдар (2-сурет) жасауда қолданылғанымен оны бағалы
алюминийдің бағасы металдар қатарына жатқызбайды.
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
төмендеп кетті?
13 Алюминий, химиялық элементтің таңбасы –
Al
26,982 Al, Д. И. Менделеевтің химиялық элементтердің
ТІРЕК СӨЗДЕР: Алюминий периодтық жүйесінің 13 (III)-тобында орналасқан.
■ алюмотермия 1-ТАПСЫРМА. Химиялық элемент – алюминийге периодтық жүйедегі
■ оксидті қабықша орны бойынша сипаттама бер.

Ядро құрамы Электронды- Қосылыста-
Реттік Ядро Электрондық графикалық рындағы то-
нөмірі заряды протоны нейтроны формуласы
формуласы тығу дәрежесі

Алюминий – жай зат
Физикалық қасиеттері. Алюминий – күміс түсті ақ металл,
өзіне тән металдық жылтыры бар, жеңіл, иілгіш, жылу- және
электрөткізгіштігі жоғары. Қасиеттеріне байланысты алюминий
◄ 1-сурет. Пикадилли өнеркәсіпте: электротехникада, құрылыс материалы ретінде,
алаңындағы пиротехникада, тамақ өнеркәсібінде қаптайтын материал ре-
(Лондон)
Шафтсбери тінде, медицинада, тұрмыста және т. б. кеңінен қолданылады.
мемориалды ЗЕРТХАНАЛЫҚ ЖҰМЫС. Алюминийдің оттекпен, сумен және сұйыл-
субұрқағының тылған қышқылдармен әрекеттесуі.
шыңындағы грек Алюминийдің оттекпен, сумен, сұйылтылған қышқылдармен, сондай-ақ
мифологиялық сілтілермен әрекеттесуін зертте. Реакцияның жүру жағдайларына назар
Эрос құдайының аудар. Алюминий мен сілтілік-жер металдардың химиялық қасиеттерінің
ескерткіші
ұқсастықтары мен айырмашылықтарын анықта.
Химиялық қасиеттері. Басқа металдар сияқты алюминий
оттекпен, күкіртпен, галогендермен, азотпен сәйкес бинарлы
қосылыстар түзеді. Металдың қосылыстардағы тотығу дәрежесі
(+3)-ке тең. Алюминийдің беткі қабаты жұқа әрі берік оксидті
қабықшамен қапталған. Бұл пленка металды сыртқы ортаның
әсерлерінен қорғайды. Бірақ жіңішке алюминий сымын немесе
алюминий ұнтағын қатты қыздырғанда жарқыл пайда болады:
▲ 2-сурет. Алюминийден 4Al +3O =2Al O
жасалған алқа (қ.) 2(г.) 2 3(қ.)

124