Page 122 -

2-ТАПСЫРМА. 1-кестеде берілген деректермен таныс. Заттардың физи-
калық қасиеттерінің өзгеруінің заңдылықтарын ата.

ЗЕРТХАНАЛЫҚ ЖҰМЫС. Магний мен кальцийдің оттекпен, сумен
және сұйылтылған қышқылдармен әрекеттесуі.
Магний мен кальцийдің оттекпен, сумен және сұйылтылған қышқыл-
дармен әрекеттесуін зертте.
ЖОБАЛЫҚ НҰСҚА
Реакциялардың жүру жағдайларына назар аудар. Магний мен кальций-
дің химиялық қасиеттерінің айырмашылығы мен ұқсас белгілерін анықта.
Химиялық қасиеттері. Магний мен сілтілік-жер металдар
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
бейметалдармен: оттекпен, күкіртпен, галогендермен, азотпен
бинарлы қосылыстар түзіп әрекеттеседі. Қосылыстардағы ме-
талдың тотығу дәрежесі (+2)-ге тең.
Магний ауада өте жарық жалынмен жанады (2-сурет):

2Mg +O =2MgO
(қ.) 2(г.) (қ.)
▲ Бенгал шамдарының Кальций магнийге қарағанда белсендірек, оны сілтілік ме-
құрамында магний талдар сияқты керосин астында сақтайды.
ұнтағы болады
Кальций ауада өте жоғары температурада жанады, ауадағы
оттек концентрациясының артуы жану реакциясының жыл-
дамдығын артырады:
+ Hal
2 (галогенидтер) 2Ca +O =2CaO
(қ.) 2(г.) (қ.)
+ S Барий соққының әсерінен өздігінен тұтана алады.
(сульфидтер)
Ca
3-ТАПСЫРМА. Сызбамен танысып, тапсырманы орында:
+ N
2 (нитридтер) 1) сызбаға сай реакция теңдеулерін жаз;
2) элементтердің тотығу дәрежесін көрсет;
+ H
2 (гидридтер) 3) теңдеулердің коэффициенттерін электрондық баланс әдісімен
қойып шық.
Магнийдің бетіндегі оксидті қабықша оның суда еруіне ке-
дергі болады: реакция қыздырған кезде жүреді:
Mg +H O =MgO +H
(қ.) 2 (с.) (қ.) 2(г.)
Кальцийдің басқа сілтілік-жер металдармен әрекеттесуінен
сілтілер түзіледі:
Ca +2H O =Ca(OH) +H
(қ.) 2 (с.) 2(сулы) 2(г.)
Сілтілік-жер металдар реакциясының белсенділігі сілтілік
металдарға қарағанда төмен болады. Ca – Sr – Ba қатарында
металдардың реакциялық қабілеттері артады.
Магний мен сілтілік-жер металдар қышқылдармен әре-
кеттеседі. Металдардың беткі қабатында суда ерімейтін тұз-
дар қабықшасы түзілген жағдайда әрекеттеспеуі мүмкін. Бұл
металдар ортофосфор қышқылымен әрекеттеспейді, магний,
кальций және стронций – балқытқыш қышқылмен, стронций
мен барий – күкірт қышқылымен әрекеттеседі.

122