Page 56 -

Металдарды 3.5 Металдық байланыс
күнделікті
өмірде металл
кесектері немесе
бұйымдар түрінде 1-ТАПСЫРМА. Берілген заттарды формулалары бойынша байланыс түр-
кездестіреміз. леріне жікте: Br , CuBr , HI, K, Sr, N , Mn, PH , LiCl. Қандай заттардың атомдары
2
3
2
2
Металл арасындағы байланыстың түзілу механизмін түсіндіру қиындық тудырады?
бұйымдарында Олар қандай заттарға жатады және периодтық жүйедегі орны қандай?
металл атомдарын Олардың атом құрылысындағы ерекшелік неде? Металл атомдары бір-
қандай күш бірімен қандай байланыспен байланысады?
біріктіреді?
Металдардың электр Металдар периодтық жүйеде 1 – 13-топта орналасқан. Барлық
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
тогы мен жылуды металдардың соңғы қабаттарында 1-ден 3-ке дейін электрондар
жақсы өткізуінің, болады. Металл атомдарының сыртқы энергетикалық деңгейінде
созылғыш, электрон сандары аз, радиусы үлкен, ядромен байланыс нашар
иілгіш, металдық металдық байланыс түзіледі. НҰСҚА
болғандықтан, металл атомдары электрондарын беріп жіберуге
жылтырының болу
себебі неде? тырысады. Металл атомдары соңғы қабатындағы электрондарын
кристалл кеңістігіне береді. Көптеген бос орбитальдар кеңістігі
пайда болады. Металл атомы оң зарядталған иондарға айналады.
ТІРЕК СӨЗДЕР: «Бөлінген» электрондар иондар арасында тоқтаусыз көшіп жү-
реді. Еркін қозғалып жүретін электрондарды «электрондық газ»
■ металдық байланыс
деп атайды. «Электрондық газ» бен металл иондары арасында
ЖОБАЛЫ
■ «электрондық газ» Металл бұйымҚ

◄ 2-сурет.
Металдық
байланыстың
Мыс Жез түзілу
механизмінің
сызбасы
Көптеген бос электрондар
2-ТАПСЫРМА. Мәтінді зейін қойып оқып, сұрақтарға жауап бер.

Қола • Металдық байланыс түзуге қандай бөлшектер қатысады? Олар қалай
Алюминий Шойын түзіледі?
• Металл атомдарының металл кесектерінде біртұтас болып бірігу
себебі неде?
• Металдық байланыс деп қандай байланысты айтады?
Мырыш түйіршігіндегі металдық байланыстың түзілу механизмінің сызба-
сын құрастыр. Металдардың физикалық қасиеттерін сипатта. Металдардың
физикалық қасиеттерінің ұқсас болу себебін, металдық байланыстың түзілу
механизмі сызбасы негізінде түсіндір.
Темір Металл қоқыры Металдардың көбісі иілгіш, созылғыш болады. Көптеген
металдарды жіңішке сымға дейін созуға болады. Сыртқы ме-
ханикалық әсерден иондар мен электрондар металл кристал-
▲ 1-сурет. Металдар
және олардың дарында араларындағы байланысты үзбей бір-біріне қатысты
құймалары сырғуы, металл құрылымның біртұтастығын қамтамасыз етеді.

56