Page 57 -

Металдық жылтырының болуы да металдардың ішкі құрылы- Металдық байланыс
мындағы ұқсастықты көрсетеді. Көптеген металдарда атома- – металл кристалдарын-
дағы оң зарядталған ме-
ралық кеңістікті толтыратын электрондар жарық сәулелерін
талл иондары мен еркін
шағылыстыратындықтан металл кесектері жылтырайды. Ұнтақ қозғалып жүретін бос
күйінде алюминий мен магнийден басқасы жылтырамайды. электрондар арасындағы
Металдардың ішінде өте жақсы жылтырайтын күміс, одан тартылу нәтижесінде
кейін палладий, осы қасиеттерін айна жасауда қолданады. түзілетін байланыс. Бұл
байланыс таза металдар
Металдардың электр- және жылуөткізгіштік қасиеттерін де
мен олардың құймала-
металдық байланыстың түзілу механизмі арқылы түсіндіреді. рына тән.
Металл кристалдарында еркін қозғалып жүрген «бос элек-
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
трондар» электр тогы мен жылуды тез таратады. Металдар
электр тогы мен жылуды жақсы өткізгендіктен электротех-
никада, қыздырғыш аспаптар жасауда кеңінен қолданылады.

3-ТАПСЫРМА. Магний фториді, күміс, су, оттек қосылыстарында атомдар
қандай байланыспен байланысқан? Кестені дәптеріңе сызып алып толтыр,
байланыс түрлерін салыстыр.
СЕН БІЛЕСІҢ БЕ?
Байланыс түзуге
Байланыс қатысатын Байланыс Байланыстың түзілу Пластикалық жағынан бі-
түрлері элементтердің түзу әдісі механизмі рінші орынды алтын алады.
табиғаты 28.5 г алтыннан ұзындығы
80 километрдей өте жіңіш-
Иондық
ке сым созуға болады.
Коваленттік ЖОБАЛЫҚ НҰСҚА
полюсті
Коваленттік
полюссіз
Металдық

Металдық байланыс – өте берік байланыс. Оң зарядтал-
ған металл иондары мен теріс зарядталған бос электрондар
арасындағы электростатикалық тартылыс күші мықты, себебі
зарядталған бөлшектер бір-біріне барлық бағытта тартылады.
Металдық байланыс:
• оң зарядталған металл ионының заряды артқанда;
• металл ионының радиусы кемігенде;
КҮРДЕЛІ ТАПСЫРМА
• беріп жіберетін электрондар саны көбейгенде күшейеді.
1. Неге көптеген металдар
Металдық, коваленттік, иондық байланыстар түзуге эле-
көбінесе күмістей ақ, сұр
мент атомдарының соңғы қабатындағы электрондар қатысады. түсті болады? Ал алтын
Коваленттік байланыста екі атомға қатысты ғана жұптаспаған мен мыстың сары және
электрондар жұптасады, ал металдық байланыста ортақ элек- қызғылт түсті болу себебі
трондар түзуге барлық атомдар қатысады. Металдық байла- неде?
ныс түзілгенде металл атомдарынан бөлініп шыққан барлық 2. Неге қатты күйінде ме-
электрондар металл кристалдарында еркін қозғалады. Иондық талдар электр тогын өткі-
зеді? Иондық қосылыстар
байланыста электрондар бір атомнан екінші атомға ауысады, қатты күйінде электр тогын
нәтижесінде анион мен катион түзіледі. өткізбейді?

57