Page 64 -
P. 64
4.1 Ерітінділер. Еру.
Ерітінділердің концентрациясы
1-суретті зерделе.
Қайсы сурет Заттардың ерігіштігі әртүрлі болады. Құм мен барий суль-
ерітіндіге, ал қайсысы фаты суда ерімейді, ал калий нитраты мен сахароза суда жақсы
қоспаға сай келеді?
ЖОБАЛЫҚ НҰСҚА
Ерітінділер мен ериді. Суда сонымен қатар сұйықтықтар мен газдар, мысалы,
қоспалардың қандай этанол мен хлорсутек ери алады. Егер еру кезінде құрамындағы
ұқсастықтары бар? бөлшектері байқалмайтындай біртекті жүйе түзілсе, онда бұл
Барлық құқықтар "Назарбаев Зияткерлік мектептері" ДБҰҰ-ға тиесілі
ерітінді болады. Ерітінді деп көп немесе агрегаттық күйі ері-
тінді болатын заттар есептеледі. Ерітінділер қатты, сұйық және
Ерітінді Қоспа
газтәрізді бола алады. Осылайша, ауа азоттағы оттек пен басқа
да газдардың газтәрізді ерітіндісі, газдалған су – көмірқышқыл
газының судағы ерітіндісі, күміс амальгамасы – күмістің сынап-
тағы ерітіндісі.
1-ТАПСЫРМА. Калий перманганаты кейбір уытты заттарды жоя алады.
Сондықтан ол тамақтан улану кезінде асқазан жууға қолданылатын ері-
тінділердің құрамына кіреді. Өте әліз ерітінді қолданылады. 2-суретпен
таныс. Берілген ерітінділердің ішінде қайсысын осы жағдайда пайдалануға
Су+тұз Су+құм
болады? Жауабыңды түсіндір.
▲ 1-сурет. Ерітінділер
мен қоспалар Ерітінділердің сапалық құрамын сипаттау үшін «қаныққан»,
«қанықпаған» және «аса қаныққан» деген ұғымдар қолданы-
лады.
ТІРЕК СӨЗДЕР:
2-ТАПСЫРМА. «Қанықпаған ерітінді», «қаныққан ерітінді» және «аса
қаныққан ерітінді» деген ұғымдарды түсіндір. Жауап беру үшін 3-суретті
■ концентрация
пайдалан.
■ қаныққан ерітінді
■ қанықпаған ерітінді
■ аса қаныққан ерітінді
◄ 3-сурет.
Ерітінділердің
жіктелуі
Тағы еруі Енді Салқындатқан кезде
мүмкін ерімейді кристалдар тұнбаға түседі
Концентрация артады
Берілген ерітінділердің концентрациялары әртүрлі. Бұл
шама ерітіндінің сапалық құрамын сипаттайды. Ерітіндінің
концентрациясын өрнектейтін әртүрлі әдістері белгілі. ИЮПАК
▲ 2 -сурет. Калий жүйесіне сай ерітіндінің концентрациясы еріген заттың ері-
перманганатының
ерітінділері тіндінің немесе еріткіштің көлем бірлігінің болуын көрсетеді.
64
